Doğal gaz faturalarında milyonları sarsacak karar

Kış aylarının yavaş yavaş geride kaldığı şu günlerde, milyonlarca hanenin bütçesini doğrudan ilgilendiren o kritik haber Ankara'dan geldi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, tıpkı elektrik faturalarında olduğu gibi doğal gazda da tüketim odaklı yepyeni bir kademe modelini 1 Nisan itibarıyla resmen devreye alıyor. Amaç çok net: Sosyal adaleti sağlamak ve yüksek gelir grubunda olup lüks tüketim yapanları devlet sübvansiyonunun dışına çıkarmak.

Şimdiye kadar bin liralık bir doğal gaz faturasının ortalama 450 lirasını Hazine karşılıyor, vatandaş sadece 550 lirasını ödüyordu. Devletin faturalardaki bu yüzde 45'lik devasa katkısı, artık suyu (daha doğrusu gazı) israf edenler için son buluyor. İşin en çarpıcı kısmı ise elektrikteki gibi yıllık değil, aylık tüketim ortalamalarının baz alınacak olması.

Bakanlık, Erzurum'daki dondurucu soğukla Antalya'nın ılıman kışını aynı kefeye koymamak adına sistemi il bazlı olarak kurguladı. Yaşadığınız ilin o ayki tüketim ortalamasını ayrı ayrı dikkate alacak olan sistem, bu sınırı yüzde 75 oranında aşarsanız sizi anında destek havuzundan çıkaracak.

Rakamlarla anlatalım. Örneğin İstanbul veya Ankara'da aralık-ocak aylarındaki ortalama tüketim 200 metreküp olarak belirlendi diyelim. Kombinin ayarını kaçırıp 350 metreküpün üzerine çıkarsanız, o devlet desteğini unutun. Üstelik bu kural yaz aylarında da yakanızı bırakmayacak. Temmuz-ağustos döneminde il ortalaması 20 metreküpken faturanız 35 metreküpü geçerse yine ceza sınırına takılacaksınız. Bu durum özellikle tüketimi fazla olan villa tipi müstakil evlerde oturan yüksek gelirli kesimi vuracak. Bu yıl doğal gaz ve elektrikte faturalara tam 305 milyar lira destek sağlanması öngörülüyor. Sistem nisan ayında devreye girdiğinde, Türkiye genelindeki 21.8 milyon doğal gaz abonesinden yaklaşık 2.8 milyonu bu ağır faturayla yüzleşmek zorunda kalacak. Geriye kalan 19 milyon abone ise desteklenmeye devam edecek.

Geçtiğimiz kışın karnesi de aslında bu yeni modelin neden soğuk illerin dezavantajını ortadan kaldırmak için il bazlı tasarlandığını kanıtlıyor. Bakanlık ortalama rakamları her ay ilan edecek olsa da, geçtiğimiz ocak ayının tüketim haritası durumu özetliyor. Ocak ayında bölgelere göre hanelerin aylık gaz tüketimi şu şekilde gerçekleşti:

Doğu Anadolu: 235 metreküp

Güneydoğu Anadolu: 195 metreküp

Ege ve İç Anadolu: 180 metreküp

Karadeniz: 175 metreküp

Marmara: 155 metreküp

Geçtiğimiz yıl yıllık bazda bakıldığında ise hane başı tüketimin zirvesinde 1.662 metreküplük devasa harcamasıyla Hakkari yer aldı. Hakkari'yi Erzurum, Ardahan, Bitlis ve Van gibi kışı çok sert geçiren iller takip etti. Ege ve Akdeniz'deki iller ise beklendiği üzere Türkiye ortalamasının altında kaldı.

Bölgelerin yıllık ortalama harcamaları ise şu tabloyu ortaya çıkardı:

Doğu Anadolu: 1211 metreküp

Güneydoğu Anadolu: 1022 metreküp

İç Anadolu: 960 metreküp

Karadeniz: 956 metreküp

Marmara: 865 metreküp

Ege: 863 metreküp

Akdeniz: 756 metreküp