Türkiye’de çalışma hayatının en çok tartışılan modellerinden biri olan dört günlük mesai sistemi yeniden gündemde.
TBMM Dilekçe Komisyonu’na yapılan vatandaş başvuruları arasında kamu kurumlarında haftada dört gün mesai, üç gün tatil sistemine geçilmesini isteyen bir dilekçe de yer aldı.
Talebin duyulmasının ardından kamu çalışanları “Dört günlük çalışma haftası başlayacak mı?”, “Mesai saatleri azalacak mı?” ve “Üç gün tatil ne zaman uygulanacak?” sorularına yanıt aramaya başladı.
Kamuda dört gün çalışma başlayacak mı?
TBMM Dilekçe Komisyonu’na böyle bir talebin iletilmesi, uygulamanın başlayacağı anlamına gelmiyor.
Söz konusu başvuru bir vatandaş dilekçesi niteliğinde bulunuyor. Henüz hükümet tarafından hazırlanmış bir düzenleme, milletvekillerince sunulmuş güncel bir kanun teklifi veya TBMM tarafından alınmış uygulama kararı bulunmuyor.
Dolayısıyla kamu çalışanları açısından mevcut mesai düzeni devam ediyor.
Mevcut haftalık mesai süresi kaç saat?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 99. maddesine göre devlet memurlarının haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olarak uygulanıyor. Çalışma günleri ve saatleri, hizmetlerin özellikleri dikkate alınarak kurumlar tarafından düzenlenebiliyor.
Dört günlük çalışma sistemine geçilebilmesi için yalnızca çalışma günlerinin yeniden dağıtılması veya haftalık mesai süresinin azaltılması gibi farklı seçeneklerin değerlendirilmesi gerekiyor.
Talepte haftalık toplam çalışma süresinin azaltılıp azaltılmayacağı ya da mevcut 40 saatin dört güne mi bölüneceği konusunda ayrıntılı bir model bulunmuyor.
Dilekçe Komisyonuna başvuru yapılınca ne oluyor?
Vatandaşlar kendileriyle veya kamu yönetimiyle ilgili istek ve şikâyetlerini bireysel ya da toplu olarak TBMM Dilekçe Komisyonu’na iletebiliyor.
Başvurular elektronik ortamda, posta veya faks yoluyla, şahsen ya da milletvekilleri aracılığıyla yapılabiliyor. Komisyon, şartları taşıyan dilekçeleri inceleyerek ilgili kurumlardan bilgi ve belge isteyebiliyor.
Ancak komisyona gönderilen her talep doğrudan TBMM Genel Kurulu’nun gündemine gelmiyor ve otomatik biçimde kanun teklifine dönüşmüyor.
Talep doğrudan yasalaşabilir mi?
Dilekçe Komisyonu’nun kanun çıkarma veya vatandaş dilekçesini doğrudan yürürlüğe koyma yetkisi bulunmuyor.
Komisyonun yaptığı inceleme sonucunda kanuni düzenleme gerektirdiği değerlendirilen başvurular milletvekillerine bildirilebiliyor. Alınan bazı kararlar ise gereğinin değerlendirilmesi amacıyla ilgili bakanlıklara veya kamu kurumlarına gönderilebiliyor.
Bir çalışma düzeninin yasalaşabilmesi için ilgili mevzuatta değişiklik yapılması, kanun teklifinin TBMM komisyonlarında görüşülmesi ve Genel Kurulda kabul edilmesi gibi ayrı aşamaların tamamlanması gerekiyor.
Bu nedenle dört gün mesai talebi şimdilik yalnızca değerlendirme sürecindeki bir vatandaş önerisi olarak bulunuyor.
Kamu çalışanlarının maaşı düşer mi?
Henüz hazırlanmış somut bir düzenleme bulunmadığı için maaş, çalışma saati, fazla mesai ve izin hakları konusunda açıklanmış herhangi bir değişiklik yok.
Dört günlük çalışma modelleri farklı şekillerde uygulanabiliyor. Haftalık çalışma süresi aynı bırakılarak günlük mesai uzatılabileceği gibi toplam çalışma süresinin azaltıldığı modeller de oluşturulabiliyor.
Talebin ileride resmî bir düzenlemeye dönüşmesi durumunda maaşların korunup korunmayacağı, hangi kamu kurumlarını kapsayacağı ve kesintisiz hizmet veren birimlerde sistemin nasıl uygulanacağı ayrıca belirlenmek zorunda olacak.
Hastane, emniyet ve ulaşım hizmetleri ne olacak?
Sağlık, güvenlik, ulaşım, itfaiye ve acil durum gibi kesintisiz devam etmesi gereken kamu hizmetlerinde dört günlük mesai sisteminin doğrudan uygulanması mümkün olmayabilir.
Böyle bir model gündeme alınırsa vardiyalı çalışma, dönüşümlü izin veya kurumlara özel mesai planları hazırlanması gerekebilir.
Devlet Memurları Kanunu da günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saatleri ve biçimlerinin ilgili kurumlar tarafından düzenlenmesine imkân tanıyor.
Meclise başka hangi talepler iletildi?
Dilekçe Komisyonu’na ulaştığı aktarılan başvurular arasında çalışma hayatının yanı sıra günlük yaşama ve kamu düzenine ilişkin farklı öneriler de yer aldı.
AVM’lerin pazar günleri kapatılması, afetlerin ardından kira artışlarının belirli süreyle durdurulması ve kamusal alanlarda telefonların hoparlörle kullanılmasının yasaklanması bunlar arasında gösterildi.
Ankara’nın yaz, İstanbul’un ise kış aylarında başkent olması ve “Ege” adının “Efe” şeklinde değiştirilmesi gibi sıra dışı öneriler de basına yansıyan dilekçeler arasında yer aldı.
Bu başvuruların bulunması, taleplerin kabul edildiği veya uygulanacağı anlamına gelmiyor.
Dört gün mesai için şimdi ne olacak?
TBMM Dilekçe Komisyonu, başvuruyu şekil ve içerik yönünden değerlendirecek.
Komisyon talebi ilgili kamu kurumlarına gönderebilir, ek bilgi isteyebilir veya başvurunun mevzuat değişikliği gerektirdiğini belirterek milletvekillerine bildirebilir. Komisyonun başvurularla ilgili uzman ve kurum temsilcilerinden bilgi alma, alt komisyon kurma ve inceleme gerçekleştirme yetkisi bulunuyor.
Bununla birlikte 2 Ağustos 2026 itibarıyla kamuda dört gün mesai ve üç gün tatil uygulamasına geçildiğine ilişkin alınmış resmî bir karar bulunmuyor.
Kamu çalışanları mevcut çalışma düzenine devam ederken talebin ilerleyen süreçte herhangi bir kanun teklifine veya resmî çalışmaya dönüşüp dönüşmeyeceği takip edilecek.
