Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2024 yılına ilişkin il bazlı Gayrisafi Yurt İçi Hasıla verileri, şehirlerin kişi başına düşen gelir sıralamasını ortaya koydu. Açıklanan tablo, Türkiye’de ekonomik üretimin ve gelir düzeyinin illere göre nasıl farklılaştığını gösterdi.
Kişi başına düşen gelir bakımından İstanbul, 24 bin 451 dolarla Türkiye’nin zirvesinde yer aldı. Listenin son sırasında ise 5 bin 929 dolarlık kişi başına gelirle Ağrı bulunuyor.
İstanbul Zirveyi Bırakmadı
2024 verilerine göre kişi başına düşen GSYH’de ilk sırada İstanbul yer aldı. Türkiye’nin finans, ticaret, hizmet ve sanayi merkezlerinden biri olan İstanbul’da kişi başına gelir 24 bin 451 dolar olarak hesaplandı.
İstanbul’u 24 bin 031 dolarla Kocaeli ve 24 bin 030 dolarla Ankara izledi. Bu üç şehir, kişi başına gelirde birbirine oldukça yakın seviyelerde bulunarak listenin en üst basamağını oluşturdu.
Kocaeli ve Ankara Zirveyi Yakından Takip Etti
Sanayi üretimiyle öne çıkan Kocaeli, kişi başına düşen 24 bin 031 dolarlık gelirle ikinci sıraya yerleşti. Kocaeli’nin güçlü sanayi altyapısı, liman bağlantıları ve üretim kapasitesi, gelir sıralamasındaki yüksek konumunda etkili oldu.
Başkent Ankara ise 24 bin 030 dolarla üçüncü sırada yer aldı. Kamu yönetimi, savunma sanayi, hizmet sektörü, üniversiteler ve teknoloji odaklı yatırımlar Ankara’nın ekonomik görünümünü destekleyen başlıklar arasında bulunuyor.
İlk 10’da Marmara ve Batı Anadolu Ağırlığı
Kişi başına gelir sıralamasında ilk 10’a bakıldığında Marmara, İç Anadolu ve Ege bağlantılı güçlü üretim merkezlerinin öne çıktığı görülüyor.
İstanbul, Kocaeli ve Ankara’nın ardından Tekirdağ, Antalya, İzmir, Bolu, Kırklareli, Eskişehir ve Bilecik ilk 10 şehir arasında yer aldı. Bu illerde sanayi, turizm, ticaret, lojistik ve hizmet sektörleri kişi başına gelir seviyesini yukarı taşıyan ana unsurlar olarak dikkat çekiyor.
Kişi Başına Gelirde İlk 10 İl
İstanbul: 24.451 dolar
Kocaeli: 24.031 dolar
Ankara: 24.030 dolar
Tekirdağ: 18.406 dolar
Antalya: 17.102 dolar
İzmir: 16.948 dolar
Bolu: 16.703 dolar
Kırklareli: 16.187 dolar
Eskişehir: 16.170 dolar
Bilecik: 16.068 dolar
Turizm ve Sanayi Geliri Üst Sıraları Şekillendirdi
Listenin üst basamaklarında yalnızca nüfus büyüklüğü değil, ekonomik üretimin niteliği de belirleyici oldu. Tekirdağ, Kocaeli ve Bilecik gibi sanayiyle güçlü bağları bulunan iller kişi başına gelirde yüksek sıralara çıktı.
Antalya ise turizm ekonomisinin etkisiyle 17 bin 102 dolarlık kişi başına gelirle beşinci sırada yer aldı. İzmir de ticaret, sanayi, liman ekonomisi ve hizmet sektörünün birleşimiyle ilk 10’daki yerini korudu.
Gelir Seviyesi En Düşük İl Ağrı Oldu
TÜİK verilerine göre kişi başına düşen gelirde listenin son sırasında Ağrı yer aldı. Ağrı’da kişi başına gelir 5 bin 929 dolar olarak açıklandı.
Ağrı’yı 6 bin 185 dolarla Van, 7 bin 015 dolarla Muş ve 7 bin 063 dolarla Bitlis takip etti. Listenin alt sıralarında Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinin ağırlıkta olması, bölgesel gelir farklarını yeniden gündeme taşıdı.
Kişi Başına Geliri En Düşük 10 İl
Ağrı: 5.929 dolar
Van: 6.185 dolar
Muş: 7.015 dolar
Bitlis: 7.063 dolar
Batman: 7.202 dolar
Diyarbakır: 7.464 dolar
Mardin: 7.536 dolar
Kilis: 7.724 dolar
Siirt: 7.975 dolar
Tokat: 8.058 dolar
Bölgesel Gelir Farkı Dikkat Çekti
TÜİK’in il bazlı GSYH verileri, Türkiye’de bölgeler arasındaki gelir farkını açık biçimde gösterdi. Sanayi ve hizmet sektörlerinin yoğunlaştığı iller kişi başına gelirde öne çıkarken, ekonomik faaliyet çeşitliliğinin daha sınırlı olduğu iller listenin alt bölümünde yer aldı.
Bu tablo, yalnızca gelir sıralamasını değil, aynı zamanda yatırım, istihdam, üretim kapasitesi ve sektörel çeşitlilik bakımından iller arasındaki farkları da yansıtıyor.
Kişi Başına Gelir Ne Anlama Geliyor?
Kişi başına düşen GSYH, bir ilin toplam ekonomik üretiminin o ilde yaşayan nüfusa bölünmesiyle hesaplanıyor. Bu veri, ilin toplam ekonomik büyüklüğünden farklı olarak nüfus başına düşen üretim değerini gösteriyor.
Bu nedenle büyük nüfuslu bir şehir, toplam ekonomik büyüklükte üst sırada yer alabilirken, kişi başına gelir sıralamasında farklı bir konumda bulunabilir. Aynı şekilde nüfusu daha küçük ancak üretim kapasitesi yüksek olan iller kişi başına gelirde üst sıralara çıkabilir.
Refah Göstergesi Olarak Yakından İzleniyor
Kişi başına düşen gelir, illerin ekonomik refah düzeyini anlamak için kullanılan önemli göstergelerden biri kabul ediliyor. Ancak tek başına yaşam kalitesini tam olarak göstermiyor.
Gelir dağılımı, yaşam maliyeti, istihdam olanakları, eğitim, sağlık hizmetlerine erişim ve sosyal altyapı gibi unsurlar da şehirlerdeki refah düzeyini belirleyen diğer önemli başlıklar arasında bulunuyor.
Türkiye’nin Ekonomi Haritasında Üretim Merkezleri Öne Çıkıyor
2024 verileri, Türkiye’de kişi başına gelirde üretim, ticaret, hizmet ve turizm merkezlerinin güçlü konumunu koruduğunu gösterdi. İstanbul, Kocaeli ve Ankara’nın birbirine yakın seviyelerle ilk üçte yer alması, ekonomik faaliyetlerin bu şehirlerde yoğunlaştığını ortaya koydu.
Listenin alt sıralarında ise bölgesel kalkınma farkları belirginleşti. Bu tablo, iller arasındaki üretim kapasitesi ve ekonomik çeşitlilik farkının gelir verilerine doğrudan yansıdığını gösteriyor.
