Hollanda bandıralı MV Hondius yolcu gemisinde görülen hantavirüs vakaları, virüsün bulaşma yolları ve aşı çalışmalarıyla ilgili merakı artırdı. Güney Amerika kaynaklı Andes hantavirüsü tespit edilen vakaların ardından gözler hem Dünya Sağlık Örgütü’nün açıklamalarına hem de Moderna’nın mRNA tabanlı aşı çalışmalarına çevrildi. Özellikle Hantavirüs için aşı var mı, Andes hantavirüsü insandan insana bulaşır mı ve hantavirüs belirtileri nelerdir soruları araştırılmaya başlandı.
Andes Hantavirüsü Neden Gündeme Geldi?
MV Hondius gemisinde yaşanan vakalar sonrası Dünya Sağlık Örgütü, tespit edilen türün Andes hantavirüsü olduğunu açıkladı. Bu varyant, diğer hantavirüs türlerinden farklı olarak yakın temas halinde insanlar arasında bulaşabildiği doğrulanan tek hantavirüs türü olarak biliniyor.
DSÖ’ye göre ilk enfeksiyonun Arjantin ve Şili’de çevresel temaslar sırasında ortaya çıkmış olabileceği değerlendiriliyor. Gemide daha sonra sınırlı insan kaynaklı bulaş ihtimali incelenirken, kurum mevcut tablonun Kovid-19 benzeri yeni bir pandemi riskine işaret etmediğini bildirdi.
Hantavirüs Nasıl Bulaşıyor?
Hantavirüs genel olarak kemirgen kaynaklı bir virüs olarak biliniyor. Virüs, fare ve benzeri kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya salyasıyla kirlenmiş parçacıkların havaya karışması ve solunmasıyla bulaşabiliyor. Bu nedenle fare popülasyonunun yoğun olduğu kırsal alanlar, depolar, kapalı ve havalandırılmamış mekanlar riskli bölgeler arasında gösteriliyor.
Andes hantavirüsü ise bu genel tablodan farklı bir özellik taşıyor. Güney Amerika’da görülen bu türün, yakın temas halinde insandan insana bulaşabildiği belirtiliyor. Ancak uzmanlar, bu bulaşmanın sınırlı temas zincirleriyle ilişkili olduğunu ve mevcut verilerin küresel yayılım alarmı vermediğini ifade ediyor.
Hantavirüs İçin Aşı Var mı?
Hantavirüs için Avrupa, ABD ve Latin Amerika’da yaygın şekilde onaylanmış modern bir aşı bulunmuyor. Güney Kore’de kullanılan Hantavax adlı eski nesil bir aşı olsa da bu aşının güncel biyoteknoloji standartlarının gerisinde kaldığı değerlendiriliyor.
ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Moderna ise Andes hantavirüsüne karşı geliştirdiği mRNA tabanlı aşı programını yeniden gündeme taşıdı. Şirketin Güney Kore’deki Korea University College of Medicine Vaccine Innovation Center ile 2023 yılında başlattığı ortaklık, MV Hondius vakalarının ardından yeniden dikkat çekti.
Moderna’nın Aşı Çalışması Ne Aşamada?
Moderna, hantavirüse karşı yürütülen aşı programının uzun vadeli biyoteknoloji stratejisinin bir parçası olduğunu belirtiyor. Şirket cephesi, çalışmaların gemideki vakalardan bağımsız şekilde sürdüğünü vurguladı.
Açıklamaların ardından Moderna hisselerinde dikkat çeken bir yükseliş yaşandığı aktarıldı. Ancak aşının yaygın kullanıma ne zaman sunulacağına ilişkin net bir tarih bulunmuyor. Bu nedenle mevcut durumda korunma yöntemleri, temas takibi ve erken müdahale hâlâ en önemli başlıklar arasında yer alıyor.
Belirtiler Grip Gibi Başlayabilir
Hantavirüs enfeksiyonu başlangıçta ateş, kas ağrısı, halsizlik, baş ağrısı, mide bulantısı ve sindirim sistemi şikayetleriyle ortaya çıkabiliyor. Bu belirtiler ilk aşamada grip ya da başka viral enfeksiyonlarla karıştırılabiliyor.
İleri vakalarda ise tablo ağırlaşabiliyor. Akciğer yetmezliği, solunum sıkıntısı, böbrek hasarı ve iç kanama gibi ciddi komplikasyonlar görülebiliyor. Bazı hantavirüs türlerinde ölüm oranının oldukça yüksek seyrettiği belirtiliyor. Andes varyantında ölüm oranının bazı bölgelerde yüzde 40 seviyelerine kadar çıkabildiği ifade ediliyor.
MV Hondius Vakalarında Son Durum
MV Hondius gemisi, 1 Nisan’da Arjantin’in Ushuaia Limanı’ndan hareket etti. Seyahat sırasında bir Hollandalı yolcunun hayatını kaybetmesinin ardından hantavirüs şüphesi gündeme geldi. Daha sonra farklı yolcularda da benzer belirtiler görüldü ve bazı yolcuların testleri pozitif çıktı.
DSÖ verilerine göre gemi bağlantılı ölü sayısı üçe yükseldi. Kurum, semptom gösteren kişilerin 42 gün boyunca sağlık durumlarını takip etmesi gerektiğini belirtti. Baş ağrısı, ateş, mide bulantısı veya solunum sıkıntısı yaşayanların sağlık kurumlarına başvurması gerektiği vurgulandı.
DSÖ’den Pandemi Açıklaması
Dünya Sağlık Örgütü, Andes hantavirüsü vakalarının dikkatle izlendiğini ancak mevcut durumun yeni bir pandemi işareti olmadığını açıkladı. Yetkililer, yakın temaslıların takip edildiğini ve olası yeni vakaların izolasyon ile temas takibi yoluyla kontrol altına alınmasının hedeflendiğini bildirdi.
Uzmanlara göre hantavirüsten korunmada en önemli adım kemirgenlerle teması önlemek, kapalı alanları dikkatli temizlemek, kontamine yüzeylere çıplak elle dokunmamak ve riskli bölgelerde hijyen kurallarına uymak.
