Avrupa ülkelerine yapılan vize başvurularında yaşanan sorunlar, yeşil pasaport kapsamının genişletilmesine yönelik talepleri yeniden gündeme taşıdı. 2026 yılında TBMM’ye sunulduğu belirtilen tekliflerde özel okul öğretmenleri, diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar, mühendisler ve uluslararası tır şoförlerinin hususi damgalı pasaport hakkından yararlanması istendi. Ancak tekliflerin hiçbiri henüz yasalaşmış değil.
Schengen vizesi randevularında yaşanan yoğunluk, kısa süreli vize verilmesi ve ret kararları, uluslararası faaliyet yürüten meslek gruplarının seyahat süreçlerini zorlaştırıyor.
Bu sorunların ardından farklı milletvekilleri tarafından hazırlandığı belirtilen kanun teklifleriyle yeşil pasaport kapsamının genişletilmesi gündeme geldi.
Tekliflerde mesleki kıdem, oda üyeliği ve uluslararası çalışma şartı gibi ölçütler öne çıkarken, düzenlemelerin yasalaşması halinde belirli koşulları taşıyan meslek mensuplarının hususi damgalı pasaport alabilmesi öngörülüyor.
Özel okul öğretmenleri için eşit hak talebi
TBMM Başkanlığına 2026 yılının mayıs ayında sunulduğu belirtilen tekliflerden biri, özel öğretim kurumlarında çalışan öğretmenleri kapsıyor.
Teklifin gerekçesinde, devlet okullarında görev yapan bazı öğretmenlerin hizmet derecelerine bağlı olarak yeşil pasaport hakkı elde edebildiği, özel okul öğretmenlerinin ise benzer eğitim faaliyetlerinde bulunmalarına rağmen bu imkândan yararlanamadığı savunuluyor.
Özel okul öğretmenlerinin uluslararası eğitim programları, seminerler, yabancı dil projeleri ve mesleki gelişim etkinlikleri sırasında vize sorunları yaşadığı belirtilerek kapsamın genişletilmesi talep ediliyor.
Diş hekimi, veteriner hekim ve mimarlara 15 yıl şartı
Şubat 2026’da hazırlandığı aktarılan başka bir kanun teklifinde diş hekimleri, veteriner hekimler ve mimarların yeşil pasaport kapsamına alınması öneriliyor.
Teklife göre ilgili meslek odalarına kayıtlı olan ve en az 15 yıllık mesleki kıdemini tamamlayan kişiler hususi damgalı pasaport hakkı elde edebilecek.
Düzenlemenin gerekçesinde bu meslek gruplarının uluslararası kongre, bilimsel toplantı, teknik inceleme ve mesleki iş birliklerine düzenli olarak katıldığına dikkat çekiliyor.
Ancak teklifin komisyonda görüşülmesi, kabul edildiği veya yasalaştığı anlamına gelmiyor. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Mühendisler için ayrı teklif gündemde
TMMOB’ye bağlı odalara kayıtlı mühendisler için de 15 yıllık kıdem şartına dayanan ayrı bir teklif hazırlandığı belirtiliyor.
Teklifte, uluslararası projelerde çalışan mühendislerin vize randevuları ve işlem süreleri nedeniyle toplantı, ihale ve saha çalışmalarına katılmakta zorlandığı ifade ediliyor.
Yeşil pasaport hakkının tanınmasıyla Türk mühendislerin yurt dışındaki proje ve iş fırsatlarına daha kolay ulaşmasının amaçlandığı aktarılıyor.
Uluslararası tır şoförleri için 10 yıl önerisi
Yeşil pasaport talep edilen meslek gruplarından biri de uluslararası taşımacılık yapan tır şoförleri oldu.
Meclis komisyonuna sunulduğu belirtilen teklifte, mesleğinde 10 yılını tamamlayan uluslararası tır şoförlerine hususi damgalı pasaport verilmesi öneriliyor.
Teklifin gerekçesinde sürücülerin vize süresi, randevu yetersizliği ve sınır geçişlerinde yaşanan beklemeler nedeniyle teslimat programlarının aksadığı ve ihracat faaliyetlerinin olumsuz etkilendiği savunuluyor.
Yeşil pasaport kimlere veriliyor?
Hususi damgalı pasaport olarak bilinen yeşil pasaport, mevcut mevzuatta belirli derecelerdeki kamu görevlilerine, eski milletvekillerine, bazı belediye başkanlarına ve kanunda açıkça sayılan diğer gruplara veriliyor.
İhracat yapan şirketlerin belirli şartları taşıyan yetkilileri ile bazı meslek grupları da özel düzenlemeler kapsamında bu haktan yararlanabiliyor.
Yeni bir meslek grubunun kapsama alınabilmesi için Pasaport Kanunu’nda değişiklik yapılması ve teklifin TBMM’de kabul edilerek yürürlüğe girmesi gerekiyor.
Meclis’e sunulması hak kazanıldığı anlamına gelmiyor
Kamuoyunda “yeşil pasaport çıktı” şeklinde yorumlanan kanun teklifleri, tek başına yeni bir hak doğurmuyor.
Tekliflerin önce ilgili TBMM komisyonlarında görüşülmesi, ardından Genel Kurul gündemine alınarak kabul edilmesi gerekiyor. Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmasının ardından Resmî Gazete’de yürürlüğe giren düzenlemeler uygulanabiliyor.
Bu nedenle adı geçen meslek grupları bakımından şu anda kesinleşmiş yeni bir yeşil pasaport hakkından söz edilemiyor.
Kapsamın genişlemesine neden temkinli yaklaşılıyor?
Yeşil pasaport sahiplerinin birçok ülkeye kısa süreli seyahatlerde vize almadan giriş yapabilmesi, kapsamın genişletilmesine yönelik talepleri artırıyor.
Buna karşılık hususi damgalı pasaport sahibi kişi sayısındaki hızlı artışın, vizesiz seyahat uygulamalarında yeni denetimlere veya diplomatik tartışmalara yol açabileceği yönünde değerlendirmeler bulunuyor.
Bu nedenle yeni meslek gruplarının kapsama alınmasına ilişkin tekliflerde mesleki kıdem, oda üyeliği, aktif çalışma ve uluslararası faaliyet şartları gibi sınırlayıcı ölçütler öneriliyor.
Gözler komisyon sürecinde
Özel okul öğretmenleri, diş hekimleri, veteriner hekimler, mimarlar, mühendisler ve uluslararası tır şoförlerine ilişkin tekliflerin hangi takvimde görüşüleceği henüz netleşmiş değil.
Tekliflerin yasalaşması halinde başvuru şartları, kıdem hesabı, oda üyeliği ve pasaporttan yararlanabilecek kişilerin kapsamı çıkarılacak düzenlemelerle belirlenecek.
