Amazon’un derinliklerinde yıllardır gözden kaçan bir gerçek, bilim dünyasında dengeleri değiştirdi. Uzun süre tek bir tür olarak bilinen yeşil anakondaların aslında genetik olarak ayrışmış iki farklı dev yılan olduğu ortaya çıktı. Üstelik bu keşif, sadece laboratuvar sonuçlarıyla değil, Amazon’un kalbinde çekilen ve ilk kez yayınlanan görüntülerle doğrulandı.
2024 yılında bilim insanları, Ekvador Amazonu’nda kuzey yeşil anakondası olarak tanımlanan Eunectes akayima türünü resmen duyurdu. Ardından National Geographic’in yeni belgesel serisi Pole to Pole with Will Smith bu dev yılanla yapılan birebir karşılaşmayı ilk kez kamuoyuyla paylaştı. Amazon Nehri kollarında çekilen görüntüler, hem bilimsel hem de görsel açıdan çarpıcı detaylar içeriyor.
Amazon Nehri’nde yüz yüze karşılaşma
Belgeselde, zehir ve evrim uzmanı Bryan Fry ile dünyaca ünlü oyuncu Will Smith, Waorani yerlilerinden rehberlerle birlikte nehir boyunca ilerliyor. Orman açıklığında yaklaşık 4,9–5,2 metre uzunluğunda dişi bir kuzey yeşil anakondasıyla karşılaşıyorlar. Yılan kısa süreliğine kontrol altına alınarak pullarından genetik örnek alınıyor ve ardından tekrar doğal yaşamına bırakılıyor.
Tek tür sanılıyordu, iki farklı dev çıktı
2022’de yayımlanan genetik çalışmalar, yeşil anakondaların aslında iki ayrı tür olduğunu ortaya koymuştu. Güneyde yaşayan Eunectes murinus ile kuzeydeki Eunectes akayima arasındaki DNA farkı yüzde 5,5 seviyesinde. Bu oran, insan ile bazı primatlar arasındaki genetik farktan bile daha yüksek. Kuzey türü Ekvador, Kolombiya, Venezuela ve Guyana çevresinde yaşarken; güney türü Brezilya, Peru ve Bolivya’ya kadar uzanan havzada bulunuyor.
Avlanma alışkanlıkları ekosistemi ele veriyor
Her iki tür de yaşamının büyük bölümünü suda geçiriyor ve kapibara, kayman hatta geyik gibi büyük avlarla besleniyor. Ancak kuzey yeşil anakondasında dişiler erkeklerden çok daha iri oluyor ve farklı avlara yöneliyor. Bu durum, Amazon’daki besin zincirinde ayrı ekolojik nişler oluşmasına yol açıyor. Erkeklerin tükettiği avlar ise yerel halkın beslenme zinciriyle örtüştüğü için, çevredeki ağır metal ve toksin kirliliğini ölçmede biyolojik gösterge olarak kullanılıyor.
Amazon’un bilinmeyen yüzü biraz daha aydınlandı
Yeni türün keşfi, Amazon ekosisteminin sanılandan çok daha karmaşık ve kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi. Bilim insanlarına göre bu dev yılanlar yalnızca etkileyici boyutlarıyla değil, çevresel değişimlere verdikleri tepkilerle de Amazon’un sağlığını okumak için kritik öneme sahip. Ortaya çıkan her yeni veri, dünyanın en büyük yağmur ormanının hâlâ ne kadar az tanındığını gözler önüne seriyor.
