İlkbahar ve yaz aylarında hareketliliği artan keneler, tarla ve hayvancılıkla uğraşanların yanı sıra piknik yapanları ve doğa yürüyüşüne çıkanları da yakından ilgilendiriyor.
Özellikle Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi virüsünü taşıyabilen Hyalomma türleri nedeniyle açık alanlardan dönüşte vücut kontrolü büyük önem taşıyor. Her kene hastalık taşımıyor ancak tutunan kenenin gecikmeden ve doğru yöntemle çıkarılması gerekiyor.
Açık renkli kıyafet erken fark edilmesini sağlıyor
Tarla, mera, bağ, bahçe ve ormanlık alanlara çıkarken vücudun açıkta kalan bölümlerini mümkün olduğunca azaltmak gerekiyor.
Uzun kollu kıyafetler tercih edilmesi, pantolon paçalarının çorapların içine sokulması ve kapalı ayakkabı kullanılması koruyucu önlemler arasında bulunuyor. Açık renkli giysiler ise kıyafet üzerinde hareket eden kenelerin daha kolay fark edilmesini sağlıyor.
Riskli bölgelerde cilde ve kıyafete uygulanabilen onaylı kene kovucu ürünlerden de kullanım talimatlarına uygun biçimde yararlanılabilir.
Doğadan dönünce bu bölgeleri kontrol edin
Açık alandan eve döndükten sonra yalnızca kol ve bacaklara bakmak yeterli değil. Keneler vücudun sıcak, nemli ve kolay fark edilmeyen noktalarına tutunabiliyor.
Özellikle şu bölgeler dikkatle kontrol edilmeli:
Kulakların arkası
Saç dipleri ve ense
Koltuk altları
Göbek çevresi
Kasık bölgesi
Dizlerin arkası
Bel ve sırt bölgesi
Çocukların vücudu bir yetişkin tarafından kontrol edilmeli. Kıyafetler de silkelenmeli ve üzerinde kene bulunup bulunmadığı incelenmeli.
Kenenin üzerine kolonya veya yağ dökmeyin
Vücuda tutunmuş kenenin üzerine kolonya, alkol, gaz yağı, deterjan veya benzeri maddeler dökülmemeli. Kene sigara ya da kibritle yakılmaya da çalışılmamalı.
Bu uygulamalar kenenin strese girmesine ve vücut içeriğini tutunduğu bölgeye bırakmasına neden olabilir. Kenenin çıplak elle ezilmesi de temas riskini artırabilir.
Kenenin kendiliğinden düşmesini beklemek yerine mümkün olan en kısa sürede doğru şekilde uzaklaştırılması gerekiyor.
Vücuda tutunan kene nasıl çıkarılır?
Kene, temiz ve ince uçlu bir cımbızla deriye mümkün olan en yakın noktadan tutulmalı. Gövdesi sıkılmadan, sağa sola çevrilmeden ve ani hareket yapılmadan düz biçimde yukarı çekilmeli.
Kene çıkarıldıktan sonra eller ile tutunma bölgesi sabunlu suyla temizlenmeli ve uygun bir antiseptik uygulanmalı. Kenenin kolayca çıkarılamadığı durumlarda vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Çıkarma işlemi sırasında eldiven, bez veya naylon poşet gibi koruyucu bir malzeme kullanılması çıplak teması önleyebilir.
Kene çıkarıldıktan sonra 10 gün kritik
Kenenin uzaklaştırılmasıyla takip süreci sona ermiyor. Sağlık Bakanlığı, kene tutunan kişilerin kendilerini 10 gün boyunca bazı belirtiler yönünden izlemesini öneriyor.
Şu şikâyetlerden biri ortaya çıkarsa sağlık kuruluşuna başvurulmalı:
Ateş
Halsizlik ve iştahsızlık
Baş veya kas ağrısı
Bulantı ve kusma
İshal
Karın ağrısı
Ciltte döküntü veya kanama
Başvuru sırasında yakın zamanda kene tutunduğunun ya da riskli bölgede bulunulduğunun mutlaka sağlık personeline söylenmesi gerekiyor.
Hayvanlardaki keneye çıplak elle dokunmayın
Çiftçiler, besiciler, veterinerler ve mezbaha çalışanları yalnızca kene tutunması açısından değil, enfekte hayvanların kanı ve dokularıyla temas yönünden de risk altında bulunuyor.
Hayvanların üzerindeki keneler çıplak elle koparılmamalı veya ezilmemeli. Hayvan barınaklarında kene görülmesi hâlinde veteriner hekim önerisiyle uygun ilaçlama yapılmalı.
Kesim ve bakım işlemlerinde eldiven ve koruyucu kıyafet kullanılması, olası temasın önüne geçebilir.
Keneler uçmaz ve zıplamaz
Keneler uçma veya zıplama özelliğine sahip değil. Otların, çalılıkların ve hayvanların üzerinden geçen insanlara ya da kıyafetlere tutunarak vücuda ulaşıyor.
Bu nedenle doğaya çıkmamak yerine doğru kıyafet, düzenli kontrol ve hızlı müdahale üçlüsü öne çıkıyor.
Kene görüldüğünde paniğe kapılmak kadar yanlış yöntemlerle müdahale etmek de tehlikeli olabilir. Hayati farkı yaratacak adım net: Keneyi gecikmeden, ezmeden ve doğru teknikle vücuttan uzaklaştırmak.
