Milyonlarca emeklinin her yıl Ramazan ve Kurban bayramları öncesinde beklediği ikramiyelerle ilgili dikkat çeken bir değişiklik iddiası gündeme geldi. Ankara kulislerinden sızan bilgilere göre, yıllardır tüm emeklilere eşit şekilde ödenen bayram ikramiyesi sistemi yeniden tasarlanabilir. Ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı yeni modelde, ikramiyelerin herkese değil yalnızca gerçek ihtiyaç sahibi emeklilere verilmesi formülü masada.
Herkese eşit ödeme sistemi tartışmaya açıldı
Türkiye’de sayısı 17 milyonu aşan emekliler için 2018 yılından bu yana her bayram öncesi eşit tutarda ikramiye ödeniyor. Ancak ekonomi yönetimi ve siyasi kulislerde, bu sistemin sürdürülebilirliği tartışılmaya başladı. Özellikle Orta Vadeli Program kapsamında yürütülen sıkı maliye politikalarının, bayram ikramiyesi uygulamasını yeniden değerlendirmeye açtığı belirtiliyor.
Edinilen bilgilere göre iktidar cephesinde, mevcut uygulamanın yerine gelir durumuna göre belirlenen yeni bir destek modeli üzerinde çalışılıyor. Böylece yüksek gelire sahip emekliler ile düşük gelirli emeklilerin aynı tutarda ödeme almasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Zam beklentisi masadaydı
Kamuoyunda son dönemde en çok konuşulan senaryolardan biri, bayram ikramiyesinin artırılmasıydı. Mevcut 4 bin liralık ikramiyenin yüzde 25 artışla 5 bin liraya çıkarılması seçeneği de değerlendirildi.
Ancak yapılan hesaplamalara göre yalnızca bin liralık bir artışın bile bütçeye yıllık yaklaşık 44 milyar liralık ek yük getireceği ortaya çıktı. Ekonomi yönetimi, bu artışın hem bütçe dengeleri üzerinde ciddi baskı oluşturacağını hem de enflasyon karşısında emeklilerin beklentisini tam anlamıyla karşılamayacağını değerlendirdi.
Bu nedenle genel zam yerine sistemin tamamen değiştirilmesi seçeneği öne çıktı.
“Gelire göre destek” modeli gündemde
Yeni modelde bayram ikramiyesinin tüm emekliler için otomatik bir ödeme olmaktan çıkarılması planlanıyor. Bunun yerine emeklinin maaşı, hane halkı toplam geliri ve sahip olduğu mal varlığı gibi kriterler dikkate alınacak.
Bu incelemeler sonucunda gerçekten ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen emeklilere daha yüksek tutarda bayram desteği verilmesi hedefleniyor. Yüksek maaş alan veya farklı gelir kaynaklarına sahip emeklilerin ise bu sistemin dışında kalabileceği belirtiliyor.
“Vatandaşlık maaşı” sistemiyle bağlantı kurulabilir
Kulislerde konuşulan bir diğer detay ise yeni modelin sosyal yardım sistemiyle entegre edilmesi. Bu kapsamda bayram ikramiyelerinin, altyapı çalışmaları süren “Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı” içerisine dahil edilmesi planlanıyor.
Kamuoyunda zaman zaman “vatandaşlık maaşı” olarak da anılan bu programın, 2027 yılına kadar ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bayram ikramiyelerinin de bu programın bir parçası haline getirilmesiyle, hukuki tartışmaların önüne geçilmesi ve desteklerin daha hedefli şekilde dağıtılması amaçlanıyor.
Yeni modelle birlikte bayram ikramiyeleri bir hak ödemesi olmaktan çıkarak sosyal yardım statüsüne dönüşebilir. Böylece bütçede oluşacak tasarrufun, dar gelirli emeklilere daha yüksek ve daha anlamlı bir destek olarak geri dönmesi hedefleniyor.
