Türkiye’de uzun süredir tartışma konusu olan “elden maaş” uygulamasına karşı düğmeye basıldı. Çalışanların resmi kayıtlarda asgari ücretli gösterilip, maaşın kalan kısmının elden ödenmesi şeklindeki usulsüzlükler için kapsamlı denetim süreci başlatıldı.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), geliştirdiği yeni yazılım sistemleri ve çapraz kontrol yöntemleri sayesinde ücret bildirimlerini artık çok daha detaylı inceliyor.
SGK Harekete Geçti: Yeni Kontrol Mekanizmaları Devrede
Özellikle nitelikli ve yüksek gelirli çalışanların sistemde asgari ücretli gösterilmesi artık riskli hale geldi. SGK, farklı veri kaynaklarını eş zamanlı analiz ederek maaş gizleme girişimlerini tespit edebiliyor.
Denetimlerde İncelenen Veriler:
Banka hesap hareketleri
Kredi kartı harcamaları
Havale ve EFT kayıtları
İşyerindeki diğer çalışanların ifadeleri
Bordro ve prim bildirimleri
Banka hesabına yalnızca asgari ücret yatırılıp, düzenli olarak farklı kanallardan ek ödeme yapılması “ücret gizleme” olarak değerlendiriliyor.
İşverenleri Bekleyen Ağır Yaptırımlar
Denetim sonucunda eksik prim bildirimi tespit edilirse işverenler ciddi mali yüklerle karşı karşıya kalabiliyor. SGK, geriye dönük 5 yıl için işlem yapabiliyor.
Olası Yaptırımlar:
Eksik yatırılan sigorta primlerinin faiziyle tahsili
Her ay ve her belge için yüksek tutarlı idari para cezaları
Devlet prim teşviklerinin iptali
Teşviklerden yararlanma yasağı
Uzmanlara göre bu cezalar, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için iflasa kadar gidebilecek sonuçlar doğurabilir.
Elden Maaş Alan Çalışanlar da Risk Altında
Uzmanlar yalnızca işverenlerin değil, çalışanların da uzun vadede büyük hak kaybı yaşayabileceğini vurguluyor.
Elden Maaşın Çalışana Etkileri:
Düşük Emekli Maaşı: Primler düşük bildirildiği için emeklilikte alınacak maaş azalır.
Düşük Kıdem ve İhbar Tazminatı: Tazminat resmi maaş üzerinden hesaplanır.
Kredi Sorunu: Resmi gelir düşük göründüğü için kredi ve kredi kartı başvuruları zorlaşır.
Uzmanlar çalışanlara şu uyarıyı yapıyor:
“Bugün cebinize giren para değişmeyebilir ancak gelecekte alacağınız emekli maaşı ve sosyal haklarınız ciddi şekilde azalır.”
Denetimler Artarak Sürecek
Yetkililer, kayıt dışı istihdamla mücadelenin 2026 yılında daha da sıkılaşacağını belirtiyor. Dijital veri analiz sistemlerinin gelişmesiyle birlikte maaş gizleme uygulamalarının tespiti çok daha hızlı yapılabilecek.
Hem işverenler hem de çalışanlar için riskli olan “elden maaş” uygulamasında yeni dönemin sert geçeceği görülüyor.
