Elektrikli araçlara yönelik küresel iyimserlik yerini sert bir gerçeklikle yüzleşmeye bırakırken, ABD otomotiv sektöründe milyarlarca dolarlık zarar açıklamaları peş peşe gelmeye başladı. Bir dönem “kaçınılmaz dönüşüm” olarak görülen tam elektrikli araç yatırımları, son mali tablolarla birlikte ciddi bir revizyon sürecine girdi.
Dev yatırımlar zarara dönüştü
Dünyanın önde gelen otomotiv üreticilerinin açıkladığı bilançolar, modern endüstri tarihinin en büyük yeniden yapılandırma dalgalarından birine işaret ediyor. Elektrikli araç projelerinin iptali, ertelenmesi ya da küçültülmesi nedeniyle yalnızca son bir yıl içinde 55 ila 65 milyar dolar arasında değişen varlık silme ve olağanüstü maliyet oluştuğu belirtiliyor. Ekonomi analistlerine göre bu tablo, elektrikli araçlara yönelik aşırı büyüme beklentilerinin oluşturduğu “balonun” ABD’de patladığını gösteriyor.
Financial Times’ın aktardığına göre, elektrikli araç hedeflerinden geri adım atılması küresel otomotiv sektörüne geçen yıl en az 65 milyar dolara mal oldu. ABD’de iklim politikalarında yaşanan değişim ve elektrikli araçlara yönelik vergi teşviklerinin kaldırılması, şirketlerin ürün planlarını ve yatırım stratejilerini yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Özellikle içten yanmalı motorlardan hızlı kopuş planlayan üreticiler bu süreçten en ağır darbeyi alan taraf oldu.
Talep beklentilerin altında kaldı
Sektör yöneticileri, ABD pazarında elektrikli araçların önümüzdeki yıllarda yeni araç satışlarının yalnızca yüzde 5’ini oluşturabileceğini öngörüyor. Bu oran, daha önce yapılan tahminlerin yaklaşık yarısına karşılık geliyor. Talepteki yavaşlama, şarj altyapısındaki eksiklikler ve Çinli üreticilerin agresif fiyat politikaları, otomotiv devlerini hibrit ve benzinli modellere yönelmeye zorladı.
Stellantis’in bazı elektrikli modelleri iptal ederek geleneksel motorlara yönelmesi sonucu yaklaşık 26 milyar dolar zarar yazdığı ve şirketin piyasa değerinin 6 milyar dolar gerilediği bildirildi. Ford ise elektrikli kamyonet projesini iptal ettikten sonra 19,5 milyar dolarlık varlık silme açıkladı. Volkswagen, Volvo Cars ve Polestar gibi üreticiler de benzer şekilde elektrikli araç programlarında ciddi mali kayıplar yaşadı.
Wall Street Journal’ın verilerine göre, ABD’de elektrikli araç satışları 2025’in son çeyreğinde yüzde 30’dan fazla düştü. Eylül ayında sona eren 7.500 dolarlık federal vergi kredisi, talebi destekleyen en önemli unsurlardan birinin ortadan kalkmasına yol açtı. Tesla’nın Cybertruck modeli ve Ford’un yüksek tanıtım bütçesiyle piyasaya sunduğu elektrikli kamyonet dahil olmak üzere birçok modelde talep beklentilerin altında kaldı.
Ford CEO’su Jim Farley, şirketin strateji değişikliğini “Hiç kar etmeyecek büyük elektrikli araçlara milyarlar akıtmak yerine yön değiştiriyoruz” sözleriyle özetledi. Şirketin 2027’ye kadar daha düşük maliyetli elektrikli kamyon üretimine odaklanacağı açıklandı.
Yatırımlar iptal ediliyor, fabrikalar dönüşüyor
Atlas Public Policy verilerine göre, ABD’de elektrikli araç ve batarya tesislerine yönelik daha önce açıklanan yatırımların 20 milyar dolardan fazlası iptal edildi. Bu gelişme, yıllar sonra sektörde ilk net yatırım düşüşü olarak kayıtlara geçti. General Motors’un Michigan, Ohio ve Tennessee’deki tesislerinde binlerce çalışanı işten çıkardığı ve bazı fabrikaları yeniden benzinli kamyon ile V8 motor üretimine yönlendirdiği bildirildi.
Otomotiv ve batarya üreticileri, yüz milyarlarca dolarlık yatırımın ardından planlarını küçültmeye başladı. Birçok proje rafa kaldırılırken, bazı üretim tesislerinin yeniden içten yanmalı motor üretimine dönüştürülmesi gündemde.
Öte yandan ABD dışındaki pazarlarda elektrikli araç satışları büyümeye devam ediyor. Çinli üretici BYD’nin Tesla’yı geride bırakarak dünyanın en büyük elektrikli araç satıcısı konumuna yükselmesi, küresel rekabetin yön değiştirdiğine işaret ediyor. Ancak Çin pazarında da artan rekabet ve devlet desteklerinin azaltılması nedeniyle büyüme hızının yavaşladığı belirtiliyor.
Uzmanlara göre sektör, küresel ölçekte yeni bir denge arayışına girmiş durumda.
