
Emekli aylıklarında yaş ve prim günlerinin dikkate alınmasına yönelik açıklamalar, ocak ayı öncesinde farklı artış modellerini gündeme taşıdı. Ekonomist Muhammet Bayram, milliyet.com.tr’ye yaptığı değerlendirmede, düzenlemenin yalnızca aylıkları artırmaya değil, emekliler arasındaki gelir farklılıklarını gidermeye de odaklanması gerektiğini söyledi.
Bayram’ın değerlendirmelerinde prim gününe göre kademeli artış, intibak yoluyla kök aylıkların düzenlenmesi ve eşit seyyanen zam başlıkları öne çıktı. Bunlar, açıklanmış bir hükümet paketinden ziyade olası modeller ve uzman önerileri niteliğinde bulunuyor.

Bayram’ın ele aldığı ilk seçenek, çalışma hayatında ödenen prim günlerinin ek artışta belirleyici olması.
Bu modelde, daha uzun süre prim ödeyen emeklilere daha yüksek tutarda seyyanen ödeme yapılması değerlendirilebilecek. Ancak hangi prim günü aralığına ne kadar artış uygulanacağına ilişkin bir tablo açıklanmış değil.
Bayram, yalnızca yaş ve prim gününe dayalı bir modelin yeni sorunlar oluşturabileceğini belirterek düzenlemenin içeriği görülmeden kesin değerlendirme yapılmaması gerektiğini vurguladı.

İkinci başlık, farklı dönemlerde emekli olan kişilerin aylıkları arasındaki dengesizliklerin intibak düzenlemesiyle ele alınması.
Bayram’a göre, çalışma hayatında ödenen primlerin mevcut aylıklara daha dengeli yansıtılması için kök maaşların değerlendirilmesi gerekiyor. Bu yaklaşım, yalnızca taban ödeme tutarını yükseltmek yerine aylığın hesaplanma esaslarına odaklanıyor.
Kök aylıkların yeniden hesaplanmasına yönelik bu öneri için de kesinleşmiş bir uygulama veya yürürlük takvimi paylaşılmadı.

Bayram’ın daha adaletli bulduğunu belirttiği üçüncü seçenek, düşük kök aylıkların iyileştirilmesinin ardından bütün emeklilere aynı tutarda seyyanen artış yapılması.
Bu öneride, ek tutarın kök aylığa yansıtılması ve ardından dönemsel artışın uygulanması öngörülüyor. Bayram, böyle bir yöntemle hem düşük gelirli emeklilerin desteklenebileceğini hem de yüksek prim ödeyenlerin ek artıştan yararlanabileceğini savundu.
Üç model arasındaki fark ne?
| Olası model | Temel yaklaşım | Mevcut durum |
|---|---|---|
| Prim gününe göre kademeli artış | Prim süresine göre farklı ek ödeme | Tutarlar ve kapsam açıklanmadı |
| İntibak düzenlemesi | Aylık hesaplamalarındaki farklılıkların ele alınması | Uzman önerisi |
| Eşit seyyanen zam | Kök aylıklara aynı tutarda ek artış | Uzman önerisi |
Kök maaş ile hesaba yatan tutar neden farklı olabilir?
Kök aylık, kişinin prim ve kazanç bilgileri üzerinden hesaplanan emekli aylığını ifade ediyor. En düşük aylık uygulaması kapsamında yapılan tamamlama ise hesaba yatan tutarı farklılaştırabiliyor.
Bu nedenle kök aylığı farklı olan iki emekli, taban ödeme uygulaması nedeniyle aynı tutarı alabiliyor. Bayram, yalnızca en düşük ödeme sınırına odaklanılmasının aylıklar arasındaki farkı daraltabildiğini belirterek kök aylıkların da ele alınmasını istedi.
Ayrıca prim gün sayısı tek başına aylık tutarını belirlemiyor. Prime esas kazançlar, çalışma dönemleri ve aylık hesaplama kuralları da sonuç üzerinde etkili oluyor.
Ocak zammında hangi ayrıntılar bekleniyor?
Bayram, ek düzenlemenin yıl sonundan önce Meclis’ten geçebileceğini ve ocak ödemelerine yetişebileceğini değerlendirdi. Ancak bu takvim, kesinleşmiş bir ödeme tarihi olarak açıklanmış değil.

Siz ne düşünüyorsunuz?
İlk yorum sizdenBu habere sizin de bir sözünüz var. Görüşünüzü paylaşın, konuşmaya katılın.