Sosyal yardım alan herkes doğrudan İŞKUR’a gönderilmeyecek. Mevzuata göre yönlendirme, çalışabilir durumda bulunan ve belirli koşulları birlikte taşıyan kişiler için uygulanıyor.
İŞKUR’un 2019/1 sayılı genelgesine göre kapsama girecek kişilerde öne çıkan şartlar şöyle:
- 18 yaşını doldurmuş, 55 yaşından gün almamış olmak,
- Çalışabilecek durumda bulunmak,
- Son bir yılda düzenli nakdi sosyal yardımdan en az bir kez yararlanan hanede yaşamak,
- 2022 sayılı Kanun kapsamında engelli veya yaşlı aylığı almamak,
- Engelli yakını için verilen evde bakım desteğinden yararlanmamak.
Bu düzenlemeye göre yaş kapsamı, kamuoyunda aktarıldığı gibi “18-55 yaş” değil; 18 yaşını dolduran ve henüz 55 yaşından gün almayan kişilerden oluşuyor.
Şartları taşıyan yararlanıcılar, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından İŞKUR sistemine kaydediliyor. İŞKUR, kaydı yapılan kişiyi 20 iş günü içinde görüşmeye davet ederek bireysel eylem planı hazırlıyor.
İlk davete katılmamak tek başına yardımın kesilmesine neden olmuyor. Genelgede, bu davetin belirli bir iş veya programa başvuru içermediği ve davete katılmamanın yardım kesintisinde dikkate alınmayacağı açıkça belirtiliyor.
Görüşmenin ardından kişi;
- Niteliklerine uygun açık işe,
- İstihdam garantili mesleki eğitim kursuna,
- İşbaşı eğitim programına,
- Uygun bir aktif iş gücü programına
yönlendirilebiliyor.
Üç Teklifi Reddedenin Yardımı Kesilecek mi?
İŞKUR tarafından sunulan uygun iş veya programa ilişkin toplam üç haklı nedensiz ret, yaptırım sürecini başlatabiliyor. İş görüşmesine gitmemek veya kabul edilen programa başlamamak da bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Ancak sosyal yardım üçüncü ret sonrasında otomatik olarak kesilmiyor. Süreç şu şekilde ilerliyor:
- Ret veya görüşmeye gitmeme durumu İŞKUR sistemine kaydediliyor.
- Üçüncü haklı nedensiz ret sonrasında İŞKUR bünyesindeki komisyon dosyayı inceliyor.
- Komisyon uygun görürse durumu Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına bildiriyor.
- Yardımı kesme kararını ilgili vakıf veriyor.
Vakıf, bildirimi izleyen aybaşından itibaren düzenli nakdi yardımı bir yıl süreyle kesebiliyor. Karara karşı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Mütevelli Heyetine itiraz edilebiliyor.
Her ret yaptırım kapsamında değerlendirilmiyor. Genelgede belgelenmesi şartıyla haklı neden kabul edilebilecek durumlar da sıralanıyor.
Kişinin veya yakın aile ferdinin hastalığı ya da vefatı, doğal afet, ulaşımın imkânsız hale gelmesi, askerlik, gözaltı, tutukluluk ve salgın nedeniyle karantina bu nedenler arasında bulunuyor.
Ayrıca teklif edilen işin kişinin niteliğine uygun olması gerekiyor. Yönlendirmenin ilçe sınırları içinde veya işveren servisi ya da en fazla iki toplu taşıma aracıyla ulaşılabilecek bir yerde yapılması öngörülüyor.
Her Sosyal Yardım Aynı Gelir Sınırına Bağlı Değil
Sosyal Güvenlik Uzmanı Emin Yılmaz, hane içinde kişi başına düşen aylık gelirin 9 bin 358 TL’nin altında olması halinde sosyal yardıma erişilebildiğini ifade etti.
Bu rakam, 2026 net asgari ücretinin üçte biri üzerinden yapılan hesaplamaya dayanıyor. Ancak Türkiye’deki bütün sosyal yardım programları için tek ve değişmez bir gelir sınırı bulunmuyor. Gelir ölçütü, alınacak yardımın türüne ve ilgili mevzuata göre farklılaşabiliyor.
Genel Sağlık Sigortası Otomatik Olarak Sona Erer mi?
İŞKUR genelgesindeki yaptırım, düzenli nakdi sosyal yardımların bir yıl süreyle kesilebilmesini düzenliyor. Metinde Genel Sağlık Sigortası hakkının aynı anda otomatik olarak sona ereceğine ilişkin bir hüküm yer almıyor.
GSS kapsamı kişinin gelir testi ve sigortalılık durumuna göre ayrıca değerlendiriliyor. Bu nedenle “nakdi yardım kesilince sağlık güvencesi de kesin olarak biter” şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.
Düzenlemenin Hukuki Dayanağı Yeni Değil
Çalışabilir sosyal yardım yararlanıcılarının istihdama yönlendirilmesi yeni Orta Vadeli Program’la yeniden öne çıksa da uygulamanın hukuki dayanağı daha eskiye uzanıyor.
