Karayollarındaki maddi hasarlı trafik kazalarının ardından sürücülerin, servislerin ve sigorta şirketlerinin karşı karşıya kaldığı karmaşık bürokratik süreçler dijital bir dönüşümle basitleşiyor. İnternet ortamında sürücülerin arama niyetlerine yerleştirdiği "Araç değer kaybı nasıl hesaplanır" ve "Kaza sonrası eksper ataması nasıl yapılır" soruları, ekonomi yönetiminin hayata geçirdiği yeni mevzuat düzenlemesiyle kökten yanıt buluyor. Sigorta ve hukuk otoritelerinin yakından tahlil ettiği yeni altyapı, hasar yönetiminde şeffaflığı artırırken suistimallerin ve vatandaşın hak kayıplarının önüne geçecek bir koruma kalkanı oluşturuyor.
Yeni sistemde hasar tutarlarına yönelik kritik bir mali eşik belirlendi. 2026 yılı trafik sigortası maddi hasar teminat limitinin onda birine denk gelen 40 bin liranın üzerindeki tüm hasar dosyalarında eksper görevlendirilmesi artık yasal bir zorunluluk haline gelecek.
Bu sınırın altında kalan küçük ölçekli hasarlarda ise sürücüler mevcut tutanak ve prosedürler çerçevesinde onarım işlemlerini yürütebilecek. Sektör temsilcilerine göre, özellikle yüksek maliyetli hasarlarda standart bir değerlendirme ölçeğinin getirilmesi, sigorta şirketleri ile araç sahipleri arasında yıllardır süregelen bütçe ve onarım anlaşmazlıklarını fahiş oranda azaltacak.
Yeni dönemin en radikal adımı, eksperlerin tarafsızlığını korumak amacıyla atama yetkisinin kişilerden alınarak yapay zeka tabanlı bir yazılıma devredilmesi oldu. Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) adı verilen dijital altyapı sayesinde, kaza tespit tutanağı ve hasar fotoğrafları sisteme yüklendiği anda ilgili eksper elektronik ortamda otomatik olarak belirlenecek.
Sistem mimarisinin işleyişi ve test aşamaları şu şekildedir: Geliştirilen bu yazılımsal altyapı, Türkiye genelinde yaygınlaştırılmadan önce Ordu ve Bursa illerinde uzun süre pilot olarak test edildi. Saha denemelerinden elde edilen rasyonel ve başarılı sonuçların ardından sistemin 1 Temmuz itibarıyla 81 ilde eş zamanlı açılması kararlaştırıldı. Yeni modelle birlikte araç sahipleri ile sigorta şirketleri, atanan eksperi ve rapor durumunu sistem üzerinden anlık takip edebilecek.
Bugüne kadar kaza yapan sürücülerin en çok mağduriyet yaşadığı ve genellikle aylarca süren ayrı bir hukuki süreç olarak yürütülen "araç değer kaybı" talepleri de bu düzenlemeyle tarihe karışıyor. Artık değer kaybı hesaplamaları, hasar dosyasından bağımsız bir dava konusu olmayıp doğrudan doğruya ana dosyanın bir parçası haline getirilecek. Atanan eksper, hazırlayacağı tek raporda hem aracın fiziksel onarım bedelini hem de kazanın otomobil üzerinde yarattığı piyasa değer kaybını kuruşu kuruşuna hesaplayıp sisteme işleyecek.
Ayrıca yeni tüzük uyarınca, kaza süreçlerini hasar simsarları veya üçüncü şahıslar üzerinden yürütmeye çalışan komisyoncu ve vekalet mekanizmalarına fahiş sınırlamalar getiriliyor. Araç sahibinin süreci doğrudan kendi dijital kimliğiyle takip etmesi esas alınırken, aracın tamir noktasına teslim edilip evrakların sisteme girilmesiyle yasal süreç saniyeler içinde başlayacak.
