Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede teknolojiyi en üst seviyeye taşıdı. 12 Ağustos 2026 Çarşamba günü yapılan resmi duyuruyla birlikte, VDK tarafından geliştirilen yapay zeka destekli "MİHENK" risk analiz sistemi merkezi denetim çalışmalarında aktif olarak kullanılmaya başlandı.
VDK-MİHENK, e-fatura ve e-arşiv başta olmak üzere devletin elindeki tüm e-belgeler ile devasa mali verileri büyük veri analitiği metotlarıyla işliyor. Sistem; şirketler arasındaki mal ve hizmet ticaretinde fiyat, maliyet ve satış hacmi gibi ekonomik göstergeleri anlık çapraz sorgulamaya tabi tutuyor.
Sistem, holdingler ve ilişkili şirketler arasında kâr transferi yapılmasını engellemek için transfer fiyatlandırması ve emsallere uygunluk ilkelerini dijital olarak denetleyecek. Klasik yöntemlerin aksine MİHENK, sadece yüksek gösterilen fiyatları değil, emsallerine göre bilinçli olarak düşük tutulan fatura ve işlemleri de tespit ediyor.
Analizler münferit örnekler yerine milyonlarca gerçek ticari işlemden oluşan devasa veri setleri üzerinden yürütülüyor. Üstelik yazılım, Türkiye genelinin yanı sıra il, ilçe ve bölge ölçeğinde coğrafi karşılaştırmalar yapabilme kabiliyetine sahip.
Projenin ilerleyen dönemini kapsayan ikinci fazında, sektörel kâr marjı analiz modülü faaliyete alınacak. Bu güncellemeyle birlikte denetimler sadece ürün veya hizmet bazlı fiyat kıyaslamasıyla sınırlı kalmayıp, mükelleflerin ve sektör gruplarının doğrudan kârlılık rasyoları üzerinden yürütülecek.
Vergi müfettişlerinin denetim gücünü artıracak olan sistem, inceleme kaynaklarının doğrudan yüksek risk taşıyan alanlara yönlendirilmesini sağlayacak.
Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilileri, VDK-MİHENK tarafından sunulan analizlerin otomatik bir vergi cezası niteliği taşımadığının altını çiziyor. Bir işlemin bölgesel veya sektörel emsallerden farklılaşmasının haklı ve ticari gerekçeleri olabileceği dikkate alınarak, riskli görülen şirketler detaylı incelemeye alınacak.
