EYT düzenlemesinin ardından emeklilikte yaş şartına ilişkin tartışmalar sona ermedi.
Bu kez gündemin merkezinde, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan ve mevcut sistem nedeniyle daha ileri yaşlarda emekli olabilecek çalışanlar bulunuyor.
SGK Uzmanı Dilek Ete, kademeli emeklilik taleplerinin neden giderek güçlendiğini değerlendirirken sigorta başlangıç tarihindeki küçük farkların emeklilik yaşında oldukça büyük sonuçlara yol açabildiğine dikkat çekti.
Bir günlük fark yıllara dönüşebiliyor
Dilek Ete’nin değerlendirmesinde öne çıkan konulardan biri EYT düzenlemesinin oluşturduğu tarih farkı oldu.
8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi bulunan bazı çalışanlar EYT kapsamında yaş şartı olmadan emeklilik hakkına kavuşurken, bu tarihten sonra sisteme giren çalışanlar mevcut yaş şartlarına tabi olmaya devam ediyor.
Ete, sigorta başlangıcındaki çok küçük tarih farklarının bazı çalışanlar açısından emeklilik süresinde 17 yıla kadar ulaşabilen farklılıklar oluşturabildiğini belirtti.
Bu durumun kademeli emeklilik talebinin en önemli gerekçelerinden biri olduğu ifade ediliyor.
2000 sonrası sigortalılar neden kademeli emeklilik istiyor?
Kademeli emeklilik talebinde bulunan çalışanlar, sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının bir anda yükselmesi yerine daha aşamalı bir sistem uygulanmasını istiyor.
Dilek Ete’ye göre talebin arkasında yalnızca yaş farkı bulunmuyor.
Uzun yıllardır çalışan ve prim gününü tamamlayan kişilerin emeklilik için yıllarca daha beklemek zorunda kalması da tartışmanın önemli başlıklarından biri.
58-60 yaşına kadar çalışmak zor olabilir
Kademeli emeklilik tartışmalarında öne çıkan konulardan biri çalışanların ileri yaşlara kadar kesintisiz şekilde çalışma hayatında kalıp kalamayacağı.
Mevcut sistemde bazı sigortalıların emeklilik için 58 veya 60 yaşını beklemesi gerekiyor.
Ete, çalışma hayatının fiziksel ve ekonomik şartları düşünüldüğünde herkesin bu yaşlara kadar kesintisiz çalışmasının kolay olmadığını dile getirdi.
Daha fazla prim, daha geç emeklilik tartışması
2000 ve sonrasında sigortalı olan çalışanların önemli bir bölümü, önceki dönemlerde sigortalı olanlara kıyasla daha yüksek prim günleriyle ve daha ileri emeklilik yaşıyla karşı karşıya kalıyor.
Kademeli emeklilik talep edenlerin itiraz ettiği noktalardan biri de bu.
Prim gününü tamamlayan çalışanların yaş şartını beklerken çalışmaya devam etmeleri halinde SGK primi ödemeyi sürdürmesi de tartışılan başlıklar arasında bulunuyor.
“Bütçeye düşünüldüğü kadar yük olmayabilir”
SGK Uzmanı Dilek Ete, kademeli emekliliğin kamu maliyesine etkisi konusunda da dikkat çeken bir değerlendirmede bulundu.
Ete’ye göre kademeli emeklilik hakkı elde eden çalışanların tamamının iş hayatından çekileceği varsayımı doğru olmayabilir.
Emeklilik hakkını elde ettikten sonra çalışmaya devam eden kişilerin sosyal güvenlik sistemi üzerinden prim ödemeyi sürdürmesi mümkün.
Bu nedenle düzenlemenin bütçeye oluşturacağı etkinin yalnızca emekli aylıkları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.
Emekli olup çalışmaya devam edenler etkili olabilir
Kademeli emeklilik düzenlemesi çıkması halinde bazı çalışanların emeklilik hakkını kullanmasına rağmen çalışma hayatında kalabileceği değerlendiriliyor.
Bu durumda kişilerin emekli aylığı almalarının yanı sıra çalışmaya devam etmeleri nedeniyle sosyal güvenlik sistemine prim katkısı da sürebilir.
Ete, bu ihtimalin kademeli emeklilik tartışmalarında dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Kademeli emeklilik çıktı mı?
Hayır.
2000 ve sonrasında sigortalı olan çalışanları kapsayan genel bir kademeli emeklilik düzenlemesi şu anda yürürlükte değil.
Kamuoyunda farklı formüller ve yaş-prim tabloları gündeme gelse de bunların hiçbiri şu aşamada yürürlüğe girmiş resmi bir düzenleme niteliğinde değil.
Bu nedenle sosyal medyada paylaşılan kademeli emeklilik tablolarına kesinleşmiş hak olarak yaklaşılmaması gerekiyor.
Başvurular başladı mı?
Kademeli emeklilik konusunda yasalaşmış bir düzenleme bulunmadığı için herhangi bir resmi başvuru süreci de başlamış değil.
Dolayısıyla SGK veya e-Devlet üzerinden “kademeli emeklilik başvurusu” adı altında yürütülen resmi bir işlem bulunmuyor.
Başvurular ancak olası bir kanuni düzenlemenin kabul edilmesi ve uygulama ayrıntılarının açıklanması halinde gündeme gelebilecek.
Gözler Meclis’e çevrildi
Kademeli emeklilik bekleyen çalışanların beklentisi, konunun TBMM’de yeni bir yasal düzenlemeyle ele alınması yönünde.
Özellikle 2000 yılı ve sonrasında sigortalı olanlar, EYT sonrasında ortaya çıkan yaş farkının daha kademeli bir sistemle azaltılmasını talep ediyor.
SGK Uzmanı Dilek Ete de çalışma hayatındaki bu farklılığın giderilmesi için siyasi irade ve Meclis düzeyinde bir düzenleme gerektiğini ifade etti.
Kademeli emeklilik için tarih belli mi?
Şu aşamada kademeli emekliliğin çıkacağı veya yasalaşacağı konusunda açıklanmış resmi bir tarih bulunmuyor.
Dolayısıyla 2000 sonrası sigortalılar açısından en kritik gelişme, hükümet veya TBMM tarafından yapılabilecek resmi bir açıklama olacak.
Yeni bir kanun teklifi, komisyon süreci veya yasal düzenleme gündeme gelmesi halinde yaş ve prim şartlarının nasıl belirleneceği de netleşecek.
