Yaz sıcakları etkisini artırdıkça evlerde en fazla elektrik harcayan cihazlardan biri klima oluyor. Ancak faturayı yükselten neden yalnızca klimanın uzun süre çalışması değil; yanlış sıcaklık seçimi, açık pencere, kirli filtre ve gereksiz soğutma gibi alışkanlıklar da tüketimi artırıyor.
Özellikle klimayı 16 dereceye ayarlamanın odayı daha hızlı serinleteceği düşünülüyor. Oysa cihaz, kapasitesinin üzerinde çalışmıyor; yalnızca ulaşması çok zor bir hedef sıcaklık belirlenmiş oluyor. Bu da kompresörün daha uzun süre devrede kalmasına yol açabiliyor.
1. Klimayı 16 dereceye ayarlamak
Klimanın sıcaklık ayarını en düşük seviyeye indirmek, cihazın havayı kapasitesinden daha hızlı soğutmasını sağlamıyor.
Sıcaklık 16 dereceye getirildiğinde klima, odayı bu seviyeye ulaştırabilmek için uzun süre çalışmaya devam ediyor. Sonuç olarak ortam gereğinden fazla soğurken elektrik tüketimi yükseliyor.
Enerji verimliliği açısından temel kural, termostatı konforlu hissedilen en yüksek soğutma sıcaklığında tutmak. ENERGY STAR, yaz aylarında yaklaşık 26 dereceyi tasarruflu kullanım için örnek bir ayar olarak gösteriyor.
Türkiye’de nem, oda büyüklüğü ve kişisel konfor farklılıkları dikkate alındığında 24-26 derece aralığı çoğu kullanıcı için dengeli bir başlangıç noktası olabilir.
2. Her yarım saatte bir kapatıp yeniden açmak
Klima kullanımında iki farklı durumun birbirinden ayrılması gerekiyor.
Odada bulunmaya devam ederken cihazı sürekli kapatıp açmak, sıcaklığın tekrar yükselmesine ve klimanın yeniden yüksek kapasiteyle çalışmasına neden olabilir. Özellikle inverter cihazlarda sabit ve makul bir ayar, sık müdahaleden daha dengeli sonuç verebilir.
Ancak buradan “klima ev boşken sürekli açık bırakılmalı” sonucu çıkarılmamalı. Uzun süre kullanılmayacak alanlarda klimayı kapatmak veya programlanabilir termostatla sıcaklığı yükseltmek gereksiz tüketimi azaltır. ABD Enerji Bakanlığı da boş saatlerde cihazın kapatılmasını ya da enerji tasarruflu sıcaklığa geçirilmesini öneriyor.
3. Evden çıkarken aynı sıcaklıkta bırakmak
Kısa süreli ayrılıklarda klimayı tamamen kapatmak yerine sıcaklık ayarı birkaç derece yükseltilebilir veya cihazın ekonomi modu kullanılabilir.
Buna karşılık ev saatlerce boş kalacaksa klimayı aynı sıcaklıkta çalıştırmaya devam etmek çoğu durumda gereksiz enerji tüketir. Akıllı zamanlayıcı veya Wi-Fi özelliği bulunan cihazlar, eve dönmeden kısa süre önce çalışacak şekilde programlanabilir.
En doğru seçenek şu üç etkene göre değişir:
Dışarıda kalınacak süre
Evin yalıtım durumu
Klimanın inverter olup olmaması
Bu nedenle “klimayı hiç kapatmayın” şeklindeki tek bir kural bütün evler için geçerli değil.
4. Fan ayarını sürekli en yüksekte tutmak
Oda ilk kez soğutulurken yüksek fan hızı havanın daha hızlı dağılmasını sağlayabilir. Hedef sıcaklığa yaklaşıldığında ise sürekli yüksek fan kullanmak her zaman gerekli değil.
Cihazın otomatik fan seçeneği, ihtiyaca göre hızı ayarlayarak daha dengeli çalışma sağlayabilir. ENERGY STAR da otomatik fanın veya serin havayı yeterince dağıtacak en düşük hızın kullanılmasını öneriyor.
Nemli günlerde düşük fan hızı, havanın soğutucu yüzeyle daha uzun süre temas etmesini sağlayarak nem alma performansına yardımcı olabilir.
5. Filtre temizliğini ertelemek
Tozla dolan filtre, hava akışını azaltır. Klima istenen sıcaklığa ulaşmak için daha uzun süre çalışabilir ve oda içerisinde homojen serinlik sağlanamayabilir.
Filtrelerin temizlenme sıklığı kullanım yoğunluğuna, evde sigara içilip içilmediğine, evcil hayvan bulunmasına ve dış ortamın tozuna göre değişir.
Filtre gözle görülür biçimde kirlendiğinde veya cihazın uyarı ışığı yandığında temizlik yapılmalı. ENERGY STAR, temiz filtrelerin cihazın verimli çalışması açısından önemli olduğunu belirtiyor.
Kullanıcı tarafından yıkanabilen filtrelerde üreticinin talimatları izlenmeli; iç ünite serpantini ve dış ünite gibi bölümler için gerektiğinde yetkili servis desteği alınmalı.
6. Kapı ve pencereleri açık bırakmak
Klima çalışırken pencerenin açık kalması, içerideki soğuk havanın dışarı çıkmasına ve sıcak havanın sürekli odaya girmesine neden oluyor.
Kapı altlarındaki boşluklar, güneş alan büyük camlar ve yetersiz yalıtım da cihazın çalışma süresini uzatabiliyor.
Gündüz saatlerinde şu önlemler tüketimi azaltmaya yardımcı olabilir:
Güneş alan perdeleri ve panjurları kapatmak
Pencere ve kapı aralıklarını kontrol etmek
Kullanılmayan odaların kapısını kapatmak
Odayı sabah veya gece serinliğinde havalandırmak
Klima çalışırken uzun süre pencere açmamak
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının verimlilik rehberinde de sürekli havalandırmak yerine kısa ve güçlü havalandırma yapılması, uygun kapasitede ve yüksek verimli klima kullanılması öneriliyor.
7. Odaya uygun olmayan klima seçmek
Yüksek kapasiteli klima her zaman daha iyi sonuç vermiyor. Odaya göre aşırı büyük cihaz, ortamı hızlı soğutup sık devreye girip çıkabilir; nem kontrolünde yetersiz kalabilir.
Kapasitesi düşük bir klima ise hedef sıcaklığa ulaşabilmek için uzun süre tam yükte çalışmak zorunda kalabilir.
Klima kapasitesi belirlenirken yalnızca metrekare hesabına bakılmamalı. Şu ayrıntılar da hesaba katılmalı:
Tavan yüksekliği
Pencere alanı
Güneş alma süresi
Yalıtım kalitesi
Odada bulunan kişi sayısı
Isı yayan elektronik cihazlar
Bulunulan şehrin iklimi
Yeni cihaz alırken enerji etiketi ve mevsimsel verimlilik değerlerinin karşılaştırılması da uzun vadeli elektrik maliyetini etkileyebilir.
8. Dış ünitenin hava akışını kapatmak
Dış ünite, iç ortamdan alınan ısıyı dışarı atıyor. Ünitenin önü eşya, bitki veya kapalı bir muhafazayla engellendiğinde hava dolaşımı bozulabilir.
Doğrudan güneş altında kalan dış üniteye gölgelik sağlanabilir ancak bu işlem cihazın hava giriş ve çıkışını kapatmayacak şekilde yapılmalı.
Dış ünitenin çevresinde yaprak, toz veya yabancı cisim birikmesi de performansı etkileyebilir. Elektrik ve mekanik bölümlere müdahale edilmeden, üretici önerilerine uygun bakım yaptırılması gerekiyor.
Klima mı vantilatör mü daha tasarruflu?
Vantilatör oda sıcaklığını düşürmez; hava hareketi oluşturarak kişinin daha serin hissetmesine yardımcı olur. Bu nedenle yalnızca bir kişinin bulunduğu ve sıcaklığın aşırı yüksek olmadığı ortamlarda klimaya destek olarak kullanılabilir.
Vantilatör sayesinde klima sıcaklığı bir miktar yükseltilerek konfor korunabilir. Ancak vantilatörlerin insanları serinlettiği, boş odaları serinletmediği unutulmamalı. Odadan çıkarken vantilatörün kapatılması enerji tasarrufu sağlar.
Tasarruf için en doğru klima ayarı
Tek bir sıcaklık değeri her ev için ideal olmayabilir. Nem oranı, dış sıcaklık, yalıtım ve kişisel ihtiyaçlar sonucu değiştiriyor.
Tasarruflu kullanım için uygulanabilecek temel düzen şöyle:
Klimayı 24-26 derece aralığında başlatın.
Soğutma modunu seçin; gereksiz otomatik mod değişimlerinden kaçının.
Fanı otomatik veya ihtiyacı karşılayan düşük hızda kullanın.
Filtreleri düzenli kontrol edin.
Güneş alan perde ve panjurları kapatın.
Ev uzun süre boş kalacaksa cihazı kapatın veya sıcaklığı yükseltin.
Gece uyku ve ekonomi modlarından yararlanın.
Kapı ve pencereleri açık bırakmayın.
Klimayı tasarruflu kullanmanın sırrı, cihazı sürekli en düşük dereceye zorlamak değil. Konforlu bir sıcaklık belirlemek, o sıcaklığı gereksiz müdahale olmadan korumak ve klima kullanılmayan saatlerde tüketimi durdurmak faturada daha gerçekçi bir fark oluşturuyor.
