İslam hukukunda bir kişinin “seferi” (yolcu) sayılabilmesi için belirli bir mesafeyi katetmeye niyet etmesi gerekiyor. Seferi olan kişi, dört rekatlı farz namazları iki rekat olarak kılabiliyor ve Ramazan orucunu erteleyebiliyor. Ancak günümüzde en çok tartışılan konu, bu mesafenin kaç kilometre olduğudur.
Fıkıhta Sefer Mesafesi Nasıl Tanımlanır?
Klasik fıkıh kaynaklarında sefer mesafesi kilometre ile değil, “üç günlük yürüyüş yolu” olarak tanımlanır. Bu ifade, geçmişte ulaşımın yaya ya da hayvanla yapıldığı dönemin şartlarına dayanır.
Günümüzde kilometre hesabı yapılırken bu yürüyüş süresi modern ölçü birimlerine çevrilmektedir. İşte farklı hesaplamaların nedeni de buradan kaynaklanır.
90 Km Görüşü Nereden Geliyor?
Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türkiye’deki yaygın uygulamaya göre seferilik mesafesi yaklaşık 90 kilometre olarak kabul edilmektedir.
Bu hesaplama, orta tempolu bir yürüyüşle üç günde kat edilebilecek mesafenin modern ölçüye uyarlanmasıyla belirlenmiştir. Türkiye’de fetva uygulamalarında esas alınan görüş budur.
104 Km Hesabı Nasıl Ortaya Çıkıyor?
Bazı fıkıh hesaplamalarında “fersah” birimi esas alınır.
1 fersah yaklaşık 5,5–5,7 km olarak kabul edilir.
18 fersah ise yaklaşık 104 km’ye karşılık gelir.
Bu nedenle bazı alimler sefer mesafesini 104 km olarak hesaplamaktadır. Ancak Türkiye’de resmi ve yaygın uygulama 90 km üzerinden yapılmaktadır.
Seferilik Ne Zaman Başlar?
Seferilik sadece mesafeye değil, niyete ve kalış süresine de bağlıdır.
Başlangıç: Kişi yaşadığı yerin yerleşim alanından (meskun mahalden) çıktığında seferilik başlar.
Kalış Süresi: Gidilen yerde 15 günden az kalmaya niyet edilirse kişi seferi sayılır. 15 gün ve üzeri kalmaya niyet edilirse mukim (yerleşik) kabul edilir.
Dönüş: Dönüş yolunda da aynı mesafe şartı geçerlidir ve kişi evine dönene kadar seferi hükmündedir.
Sonuç: 90 Km mi 104 Km mi?
Türkiye’de Diyanet’in benimsediği ve uygulamada esas alınan mesafe 90 kilometredir.
Ancak fıkıh literatüründe farklı hesap yöntemlerinden dolayı 104 km görüşü de bulunmaktadır. Bu nedenle kişi, bağlı bulunduğu mezhep ve güvenilir dini otoritelerin görüşüne göre hareket edebilir.
Özetle, Türkiye’de genel uygulamaya göre gideceğiniz yer 90 km ve üzerindeyse seferi sayılabilirsiniz.
