Zekât, İslam’ın temel ibadetlerinden biri olup malın arınması ve bereketlenmesi anlamına gelir. Maddi imkânı yeterli olan Müslümanların, belirli şartlar çerçevesinde mallarının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi farzdır. Her ne kadar yılın herhangi bir zamanında verilebilse de, Ramazan ayında yapılan ibadetlerin sevabının daha fazla olduğuna inanıldığı için pek çok kişi zekâtını bu ayda vermeyi tercih eder.
Zekât Nasıl Hesaplanır?
Zekâtın temel hesabı oldukça nettir:
Malın 40’ta 1’i (yüzde 2,5’i) zekât olarak verilir.
Yani:
40.000 TL birikimi olan kişi 1.000 TL,
100.000 TL birikimi olan kişi 2.500 TL zekât verir.
Ancak burada en önemli şart, malın üzerinden bir kameri yıl (hicri yıl) geçmiş olmasıdır.
Altın İçin Zekât Hesabı
Zekât nisap miktarı altın üzerinden belirlenir. Nisap miktarı yaklaşık 80,18 gram altındır.
Bir kişinin elindeki altın veya altın karşılığı para bu miktara ulaşıyor ve üzerinden bir yıl geçmişse zekât vermesi gerekir.
Örneğin:
100 gram altını olan biri, 100 gramın yüzde 2,5’ini zekât olarak verir.
Bu da 2,5 gram altına denk gelir.
Aynı oran gümüş, ticaret malları ve birikmiş nakit para için de geçerlidir.
Zekât Kimlere Verilir?
Kur’an-ı Kerim’de (Tevbe Suresi 60. ayet) zekâtın verileceği kişiler açıkça belirtilmiştir. Bunlar:
Fakirler
Miskinler
Zekât toplamakla görevli olanlar
Kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenler
Borçlular
Esaretten kurtulacak olanlar
Allah yolunda olanlar
Yolda kalmış kişiler
Fakir ve Miskin Kimdir?
Temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olmayan kişiler fakir veya miskin sayılır. Ancak temel ihtiyaçları dışında nisap miktarına ulaşan bir malı olan kişiye zekât verilmez.
Borçluya Zekât Verilir mi?
Eğer kişi borcunu ödeyecek malı bulunmuyor ve borç yükü altındaysa zekât verilebilir.
Yolda Kalana Zekât Verilir mi?
Memleketinde malı olsa bile, yolculuk sırasında parasına ulaşamayan ve mağdur olan kişiye zekât verilebilir. Ancak günümüzde banka kartı gibi imkânlarla parasına erişebilen kişiye zekât verilmez.
Kimlere Zekât Verilmez?
Zekât verirken en çok merak edilen konulardan biri de yakın akrabalara verilip verilemeyeceğidir.
Anne, baba, dede, nine
Çocuk ve torunlar
Bu kişilere zekât verilmez. Çünkü kişi zaten onlara bakmakla yükümlüdür.
Damat ve Geline Zekât Verilir mi?
Eğer maddi durumları yetersizse damat ve geline zekât verilebilir. Çünkü arada usul ve füru (üst soy alt soy) ilişkisi yoktur.
Sütanne ve Sütbabaya Zekât Verilir mi?
Bakmakla yükümlü olunmadığı için sütanne ve sütbabaya zekât verilebilir.
Üvey Anne Baba ve Üvey Çocuğa Zekât Verilir mi?
Fakir olmaları halinde üvey anne, üvey baba ve üvey çocuklara zekât verilebilir.
Zekât Hesaplarken Nelere Dikkat Edilmeli?
Borçlar düşüldükten sonra kalan net birikim hesaplanmalıdır.
Üzerinden bir yıl geçmeyen mal için zekât gerekmez.
Ev, araba gibi temel ihtiyaçlar zekât hesabına dahil edilmez.
Ticaret malları piyasa değeri üzerinden hesaplanır.
Zekât, sadece maddi bir yardım değil aynı zamanda toplumsal dayanışmayı güçlendiren önemli bir ibadettir. Doğru hesaplama yapmak ve gerçekten ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak bu ibadetin ruhunu tamamlayan en önemli unsurdur.
