Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu'nun (TGK) Sivas'ta düzenlenen 31. Başkanlar Kurulu Toplantısı'nda, gazetecilik mesleğini çağın gereklerine uygun şekilde yeniden tanımlayan Basın Meslek Yasası Taslağı değerlendirildi. Taslağın tamamlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gündemine taşınması kararlaştırıldı.
Sivas 4 Eylül Gazeteciler Cemiyeti'nin ev sahipliğinde 17-19 Temmuz 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen toplantıya, TGK'ya üye 9 gazeteciler federasyonu ile 66 gazeteciler cemiyetinin başkan ve temsilcileri katıldı.
Toplantıda yazılı, görsel, işitsel ve dijital medyanın karşı karşıya bulunduğu sorunlar kapsamlı biçimde değerlendirildi.
Toplantının en önemli gündem maddesini ise uzun süredir üzerinde çalışılan Basın Meslek Yasası Taslağı oluşturdu. Akademisyenler, hukukçular, meslek örgütleri ve gazetecilerin katkılarıyla hazırlanan taslak ayrıntılı biçimde değerlendirildi. Başkanlar Kurulu'nun görüş ve önerileri doğrultusunda değişiklikler yapılan taslağın son haline getirilmesi amacıyla çalıştay düzenlenmesi kararlaştırıldı.
Toplantının ardından açıklanan Sonuç Bildirgesi'nde, Türkiye'de ilk kez gazetecilik mesleğini bütün yönleriyle tanımlayan, mesleğe giriş esaslarını belirleyen, etik kuralları güçlendiren, gazetecilerin haklarını güvence altına alan ve kamuoyunun doğru haber alma hakkını esas alan kapsamlı bir yasal düzenlemenin kamuoyunun ve yasama organının dikkatine sunulduğu belirtildi.
Bildirgede, iletişim teknolojilerindeki büyük değişimin gazetecilik mesleğini köklü biçimde dönüştürdüğü, dijital yayıncılık, sosyal medya ve yapay zekâ destekli içerik üretiminin bilgiye erişimi kolaylaştırırken doğrulanmamış içeriklerin, manipülasyonun ve dezenformasyonun da aynı hızla yayılmasına neden olduğu ifade edildi.
Türkiye'de gazetecilik mesleğini tanımlayan, mesleğe kabul şartlarını belirleyen ve etik standartları güvence altına alan kapsamlı bir meslek yasasının bulunmamasının önemli bir eksiklik olduğuna işaret edilen bildirgede, bu boşluk nedeniyle gazetecilik mesleğinin herhangi bir mesleki yeterlilik aranmaksızın yapılabildiği, mesleğin itibarının zarar gördüğü ve kamuoyunun doğru bilgiye ulaşma hakkının zayıfladığı kaydedildi.
Bildirgede, Başkanlar Kurulu'nun çağdaş demokrasilerde olduğu gibi gazetecilik mesleğinin de belirli ilkelere, etik kurallara ve mesleki standartlara bağlanmasının ifade özgürlüğüne aykırı değil, tam tersine onu güçlendiren bir unsur olduğu görüşünde olduğu belirtildi.
Hazırlanan Basın Meslek Yasası Taslağı'nın amacının gazeteciliği sınırlandırmak değil, mesleğin saygınlığını artırmak, kamu yararını korumak ve gazetecilerin bağımsız biçimde görev yapabilecekleri güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak olduğu ifade edilen bildirgede, taslakta mesleğe giriş esasları, meslek içi eğitim, etik ilkeler, gazetecilerin hak ve yükümlülükleri ile kamu kurumu niteliğinde oluşturulması öngörülen Türkiye Basın Meslek Birliği'nin kuruluşu ve çalışma esaslarının ayrıntılı biçimde düzenlendiği kaydedildi.
Bildirgede, TGK'nın taslağın Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından değerlendirilerek tüm paydaşların katkısıyla yasalaştırılmasının yalnızca gazeteciler açısından değil, demokrasinin güçlenmesi bakımından da tarihi bir kazanım olacağına inandığı belirtildi.
Sonuç Bildirgesi'nde, Basın Meslek Yasası'nın en önemli düzenlemelerinden biri olan Türkiye Basın Meslek Birliği'nin kurulmasına güçlü destek verildiği ifade edildi.
Kamu kurumu niteliğinde faaliyet gösterecek birliğin, meslek standartlarının oluşturulması, etik ilkelerin uygulanması, meslek içi eğitimin yürütülmesi, gazetecilerin haklarının korunması ve kamu adına güvenilir bir öz denetim mekanizmasının oluşturulması açısından büyük önem taşıdığı vurgulandı.
Bildirgede, birliğin herhangi bir siyasi anlayışın veya ekonomik grubun etkisi altında olmayan, tamamen mesleğin ortak çıkarlarını gözeten özerk bir yapıda oluşturulması gerektiği belirtilirken, demokratik katılım esasına göre bütün şehirlerin eşit temsil edildiği, çoğulcu ve şeffaf bir yönetim anlayışıyla faaliyet göstermesinin gerekli olduğu ifade edildi.
Yerel basının yalnızca haber üreten bir sektör değil, şehirlerin hafızası, demokrasinin yereldeki denetim mekanizması ve vatandaşın sesi olan vazgeçilmez bir kamu hizmeti olduğu belirtilen bildirgede, son yıllarda yaşanan ekonomik gelişmeler, resmi ilan sistemindeki değişiklikler, artan işletme maliyetleri ve dijital dönüşüm sürecinin yerel medya kuruluşlarını tarihinin en ağır ekonomik darboğazıyla karşı karşıya bıraktığı kaydedildi.
Bildirgede, resmi ilanların azalması, ilanların birleştirilmesi, bazı ilanların yayımlanma zorunluluğunun kaldırılması ve doğrudan temin uygulamalarının yaygınlaşmasının özellikle Anadolu basınının gelir kaynaklarını önemli ölçüde daralttığı ifade edildi.
TGK'nın; resmi ilan sisteminin güçlendirilmesi, ilan kesme cezalarının istisnai haller dışında uygulanmaması, Basın İlan Kurumu tarafından alınan komisyon oranlarının yeniden değerlendirilmesi, kamu kurumlarının ilan verme yükümlülüklerinin genişletilmesi, doğrudan temin uygulamalarının yerel basını mağdur etmeyecek şekilde yeniden düzenlenmesi, dijital yayıncılık yatırımları için özel teşvik programlarının oluşturulması ve yerel medya kuruluşlarına düşük faizli, uzun vadeli finansman imkanları sağlanmasını kamu yararı açısından zorunlu gördüğü bildirildi.
Bildirgede, gazetecilik mesleğinin teknolojik gelişmelerden en hızlı etkilenen alanlardan biri haline geldiği, internet gazeteciliği, sosyal medya platformları, mobil iletişim teknolojileri ve yapay zekâ uygulamalarının haber üretim ve tüketim alışkanlıklarını köklü biçimde değiştirdiği belirtildi.
Teknolojik gelişmelerin önemli fırsatlar sunduğu ancak doğrulanmamış içeriklerin yaygınlaşması, yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü, ses ve metinlerin kamuoyunu yanıltma riski, telif hakları ihlalleri ve bilgi kirliliği gibi yeni sorunları da beraberinde getirdiği ifade edilen bildirgede, TGK'nın teknolojik gelişmeleri meslek etiği, doğruluk, şeffaflık ve kamu yararı ilkeleri doğrultusunda değerlendiren bir anlayışı benimsediği kaydedildi.
Bildirgede, yapay zekâ destekli sistemlerin gazetecinin yerine geçen değil, gazetecinin çalışmalarını kolaylaştıran yardımcı araçlar olması gerektiği vurgulanırken, haberin doğruluğu, editoryal sorumluluğu ve kamuoyu karşısındaki hesap verebilirliğinin hiçbir teknolojik sistem tarafından devralınamayacağı ifade edildi.
Sonuç Bildirgesi'nde, dijital gazetecilik alanında etik ilkelerin geliştirilmesi, yapay zekâ kullanımına ilişkin ulusal standartların oluşturulması, telif haklarının korunması ve gazetecilerin dijital dönüşüm sürecine uyum sağlayabilmeleri için eğitim programlarının yaygınlaştırılmasının büyük önem taşıdığı belirtildi.
Bildirgenin sonuç bölümünde ise Türk basınının karşı karşıya bulunduğu sorunların yalnızca gazetecilerin değil, demokrasinin ortak meseleleri olduğu ifade edilerek, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanlığı, ilgili bakanlıklar, Basın İlan Kurumu, siyasi partiler, üniversiteler, meslek örgütleri ve medya kuruluşlarına çeşitli çağrılarda bulunuldu.
TGK, basın özgürlüğünün, ifade hürriyetinin, gazetecilerin özlük haklarının ve yerel medyanın yaşatılmasının kararlı savunucusu olmaya devam edeceğini belirterek, Basın Meslek Yasası Taslağı'nın Türkiye'nin demokratik hayatına önemli katkılar sağlayacağına inandığını bildirdi.
