Başta Manisa olmak üzere ülke genelinde taban fiyat bekleyen üzüm üreticisinin korktuğu başına geldi. Bereketli bir yaşanması, talebin arzı karşılayamaması ve dünya piyasasındaki fiyat düşüklüğü üzüm fiyatının geçen yıla oranla yüzde 33 daha aşağı açıklanmasına neden oldu. Taban fiyatı 80 TL olarak açıklayan TARİŞ, bunu sezon başında üreticiye verilecek avans fiyatı olarak tanıladı ve nihai fiyatın piyasa koşullarına göre belirleneceğini ifade etti. Ancak bağlarda hasadın sürdüğü, üreticinin borçlarını kapatmak ve yeni sezon masraflarını karşılamak için ürünü elden çıkarmak zorunda olduğu bir dönemde açıklanan ilk fiyatın piyasa üzerinde belirleyici etkisi bulunuyor. Bu nedenle üreticinin endişesi, 80 liranın sadece bir avans olarak kalıp daha sonra yukarı yönlü revize edilip edilmeyeceğinden çok, piyasanın bu düşük rakamı referans alarak aşağıya çekmesi.
GEÇEN YIL 120 LİRAYDI, BU YIL 80 LİRA
Geçen sezon 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için 120 lira seviyesinde açıklanan fiyat, bu yıl 80 liralık avans fiyatıyla karşı karşıya kaldı. Aradaki fark kilogram başına 40 lira. Oransal olarak bakıldığında ise üzüm üreticisinin eline geçmesi beklenen ilk fiyat yüzde 33,3 oranında gerilemiş durumda. Buna karşılık bir yıllık dönemde çiftçinin maliyetlerinde ciddi artış yaşandı. Çiftçi-Sen'in 2026 yılı için yaptığı hesaplamaya göre kuru üzümün kilogram maliyeti 93 lira. Bu hesaba tesis amortismanı ve arazinin sermaye maliyeti gibi bazı kalemlerin dahi tam olarak dahil edilmediği belirtiliyor. TARİŞ'in açıkladığı 80 liralık avans fiyatı esas alındığında üretici, kilogram başına 13 lira açıkla üretime başlamış oluyor.
TÜM ÜRÜNLERİN FİYATI ARTTI, ÜZÜMÜNKİ DÜŞTÜ
2026 yılında devletin veya ilgili kamu kuruluşlarının fiyat açıkladığı diğer önemli tarım ürünleriyle karşılaştırıldığında kuru üzümdeki tablo daha da çarpıcı hale geliyor. Yaş çayda 2025 yılında kilogram başına 25,44 lira olan alım bedeli bu yıl 35 liraya çıkarıldı. Artış oranı yüzde 37,6 oldu. Fındıkta ise geçen sezon Levant kalite için kilogram başına 195 lira olan TMO alım fiyatı, bu sezon 250 liraya yükseltildi. Fındık üreticisinin fiyatı yüzde 28,2 arttı. Buğdayda 2025 yılında ton başına 13 bin 500 lira olan TMO alım fiyatı, 2026 yılında 16 bin 500 liraya çıkarıldı. Artış yüzde 22,2 oldu. Arpada da ton başına 11 bin liradan 12 bin 750 liraya yükseliş yaşandı. Arpa üreticisinin fiyatındaki artış yüzde 15,9 olarak gerçekleşti. Kuru üzümde ise yüzde 33’lük bir düşüş yaşandı.
ULUSLARARASI PAZARDA REKABET GÜCÜ DÜŞTÜ
Bu yıl üzümde son yıllara göre daha yüksek verim beklentisi de fiyat üzerinde baskı oluşturan faktörlerden biri olarak gösteriliyor. Rekoltenin yükselmesi normal şartlarda Türkiye'nin ihracat kapasitesi açısından olumlu bir gelişme. Ancak yeterli alım mekanizması kurulmadığında bol ürün, çiftçi açısından avantaj değil dezavantaja dönüşebiliyor. Çünkü hasat döneminde üretici aynı anda piyasaya ürün sunarken, alıcı sayısının sınırlı kalması pazarlık gücünü tüccarın ve büyük alıcıların eline bırakıyor. Çiftçinin ürünü depolayacak imkanı yoksa, banka ve kooperatif borçları varsa, yeni sezon için nakde ihtiyacı bulunuyorsa ürününü bekletemiyor. Bu noktada açıklanan referans veya alım fiyatları hayati önem taşıyor.
BUGÜN ZARAR EDEN ÇİFTÇİ, YARIN BAĞINI SÖKEBİLİR
Kuru üzümde maliyetin altında kalan fiyatın kalıcı hale gelmesi, yalnızca üreticinin bu yılki gelir kaybıyla sınırlı kalmayacak. Sektör temsilcileri, zararına üretimin devam etmesi halinde bağcılığın geleceğinin de risk altına gireceğine dikkat çekiyor. Art arda zarar eden üreticinin bağ bakımından budamaya, ilaçlamadan sulamaya kadar birçok kalemde harcamalarını kısmak zorunda kalacağı, zamanla bağını yenileyemeyeceği ve üretimden çekilmenin başlayabileceği belirtiliyor. Uzun yıllar emek ve yatırım gerektiren bağcılıkta yaşanacak üretim kaybının, birkaç sezon sonra bağ alanlarının daralmasına yol açabileceği ifade ediliyor.
“TARİŞ ÜRETİCİYİ DEĞİL İHRACATÇIYI DİNLİYOR”
Tariş Üzüm Birliği’nin kuru üzüm avans alım fiyatını 80 TL olarak açıklamasına Manisa’da üreticilerden siyasetçilere kadar geniş bir kesimden tepki geldi. Bir kilogram çekirdeksiz kuru üzümü üretme maliyetinin 90 TL olduğunu savunan üreticiler, açıklanan fiyatın ihracatçının talebi olduğunu belirterek, Tariş yönetimine tepki gösterdi. YENİ Parti Manisa Milletvekili Bekir Başevirgen, " TARİŞ'in açıkladığı 80 lira üzüm fiyatı ile çiftçi litresi 82,50 lira olan mazottan 1 litre bile alamıyor. Geçen yılın aynı dönemlerinde ise 120 liralık fiyat ile çiftçi 2,5 litre mazot alabiliyordu. Kuru üzümde 150 liranın altındaki bir fiyat üreticinin yarasına merhem olmaz. Şimdi TMO'nun sorumluluk alma zamanıdır" dedi.
BELEDİYE BAŞKANI’NDAN TARİŞ’E TEPKİ, TMO’YA ÇAĞRI
Salihli Belediye Başkanı Mazlum Nurlu si ekuru üzüm fiyatının 80 TL açıklanmasına tepki göstererek, üreticinin artan girdi maliyetleri karşısında zor durumda olduğunu belirtti. Nurlu, TARİŞ’e fiyatı yeniden gözden geçirme, Toprak Mahsulleri Ofisi’ne (TMO) ise kuru üzüm alım fiyatı, alım tarihi ve kapasitesini açıklama çağrısında bulundu. Nurlu, mazot, gübre, ilaç, elektrik, sulama ve işçilik maliyetlerinin düşmediğini belirterek, buna karşın kuru üzüm fiyatının geçen yılın gerisinde, yaklaşık 80 TL seviyesinde açıklanmasının kabul edilemez olduğunu söyledi.
