Hamilelik döneminde günlük beslenme alışkanlıkları daha fazla önem kazanıyor. Normal dönemde sorunsuz tüketilebilen bazı yiyecekler, gebelikte enfeksiyon, ağır metal maruziyeti veya aşırı vitamin alımı gibi nedenlerle riskli hale gelebiliyor.
Anne adaylarının özellikle çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünler, pastörize edilmemiş süt ve peynirler ile yüksek cıva içeren bazı balıklara karşı dikkatli olması öneriliyor.
Pastörize edilmemiş süt ve peynirlerden uzak durulmalı
Gebelik döneminde süt ve süt ürünleri önemli bir kalsiyum ve protein kaynağı olsa da ürünlerin pastörize edilmiş olması büyük önem taşıyor.
Pastörize edilmemiş süt ve bu sütlerden üretilen peynirlerde Listeria başta olmak üzere bazı zararlı mikroorganizmalar bulunabiliyor. Gebelikte geçirilen Listeria enfeksiyonu anne adayı için hafif belirtilerle seyretse bile bebek açısından ciddi sonuçlara yol açabiliyor.
Bu nedenle ambalajlı ürünlerde “pastörize sütten üretilmiştir” ibaresinin kontrol edilmesi önem taşıyor.
Çiğ ve az pişmiş et risk oluşturabilir
Az pişmiş kırmızı et, kıyma ve bazı işlenmiş et ürünleri hamilelikte daha dikkatli tüketilmesi gereken gıdalar arasında bulunuyor.
Yeterince pişmemiş etlerde Toxoplasma gondii ve çeşitli bakterilerin bulunma riski var. Bu nedenle etin yalnızca dış yüzeyinin değil, iç kısmının da güvenli sıcaklığa ulaşacak şekilde pişirilmesi gerekiyor.
Çiğ etle temas eden bıçak, kesme tahtası ve diğer mutfak gereçlerinin de çapraz bulaşmayı önlemek amacıyla dikkatle temizlenmesi önem taşıyor.
Rafadan ve çiğ yumurtaya dikkat
Çiğ veya yeterince pişmemiş yumurta Salmonella riski nedeniyle gebelik döneminde dikkat edilmesi gereken ürünlerden biri.
Yumurtanın sarısı ve beyazının yeterince piştiğinden emin olunması, özellikle kaynağı bilinmeyen veya pastörize edilmemiş yumurta kullanılan mayonez, krema ve tatlılarda daha dikkatli olunması öneriliyor.
Pastörize yumurtayla hazırlanmış ürünlerde ise risk önemli ölçüde azalıyor.
Ciğer neden önerilmiyor?
Karaciğer, yüksek miktarda A vitamini içeren bir besin. Özellikle retinol formundaki A vitamininin aşırı alınması gebelik döneminde istenmeyen sonuçlara yol açabiliyor.
Bu nedenle hamilelikte karaciğer ve karaciğer ürünlerinin sık veya yüksek miktarda tüketilmemesi tavsiye ediliyor.
A vitamini içeren takviye ve bazı ilaçların kullanımında da mutlaka doktor görüşü alınması gerekiyor.
Balık tamamen yasak değil, türü önemli
Hamilelikte balıktan tamamen uzak durmak doğru değil. Balık; protein, omega-3 yağ asitleri ve çeşitli mineraller açısından değerli bir besin kaynağı.
Ancak yüksek cıva içeren büyük ve uzun yaşayan balıkların tüketiminin sınırlandırılması veya kaçınılması gerekiyor. Özellikle köpek balığı, kılıç balığı, kral uskumru ve bazı büyük ton balığı türleri bu açıdan dikkat gerektiriyor.
Somon, sardalya, hamsi ve benzeri düşük cıvalı balıklar ise uygun porsiyonlarda tüketilebiliyor. Burada temel kriter “dip balığı” olup olmaması değil, balığın cıva düzeyi ve güvenilir kaynaktan temin edilmesi.
Alkol için güvenli bir miktar belirlenmiş değil
Hamilelikte alkolden kaçınılması gerekiyor. Gebelik sırasında güvenli kabul edilen bir alkol miktarı belirlenmiş değil.
Alkol plasenta yoluyla bebeğe geçebildiği için fetal gelişim üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Bu nedenle gebelik planlayan veya hamile olan kişilere alkol tüketmemeleri öneriliyor.
Kafeinde sınır önemli
Kahve gebelikte tamamen yasak değil ancak toplam günlük kafein miktarının kontrol altında tutulması gerekiyor.
Yaygın öneriler, gebelikte günlük kafein alımının 200 miligramı aşmaması yönünde. Ancak bu miktar yalnızca kahveden değil; çay, kola, enerji içecekleri, çikolata ve bazı ilaçlardan alınan kafeini de kapsıyor.
Bir fincan kahvedeki kafein miktarı kullanılan kahvenin türüne, porsiyonuna ve hazırlanış şekline göre önemli ölçüde değişebildiği için “günde kesin olarak bir fincan” şeklinde bir genelleme yapmak doğru değil.
Çiğ deniz ürünleri de riskli olabilir
Çiğ veya az pişmiş deniz ürünleri, özellikle hijyen ve saklama koşulları yeterli değilse enfeksiyon riski taşıyabiliyor.
Bu nedenle suşi, çiğ midye, çiğ istiridye ve benzeri ürünlerde gebelik döneminde daha temkinli olunması gerekiyor. Midye açısından risk yalnızca ağır metal değil; mikrobiyolojik kirlenme ve üretim koşulları da önem taşıyor.
Hamilelikte beslenmede temel kural güvenli tüketim
Hamilelik döneminde “yasak gıda” listesinden çok, gıdanın nasıl hazırlandığı, nasıl saklandığı ve hangi miktarda tüketildiği önem taşıyor.
Çiğ veya az pişmiş ürünlerden kaçınmak, pastörize ürünleri tercih etmek, sebze ve meyveleri iyi yıkamak, buzdolabı sıcaklığını korumak ve riskli gıdalarda kişisel doktor önerisini dikkate almak gebelikte güvenli beslenmenin temelini oluşturuyor.
Her gebelikte beslenme ihtiyacı aynı olmayabileceği için diyabet, hipertansiyon, kansızlık veya başka bir sağlık sorunu bulunan anne adaylarının beslenme planını doktor veya diyetisyenle birlikte oluşturması öneriliyor.
