Emeklilik sisteminde yıllardır tartışılan “fazla prim ödeyen neden daha yüksek maaş alamıyor?” sorusu yeniden gündemde. 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da, daha uzun süre istihdamda kalan ve sosyal güvenlik sistemine daha fazla prim aktaran kişilerin emekli aylıklarında bunun karşılığını daha belirgin şekilde almasına yönelik yeni bir düzenleme hedefi yer aldı.
Planlanan değişiklik hayata geçirilirse, yalnızca emeklilik için gerekli asgari prim gününü tamamlayanlarla daha uzun süre çalışıp binlerce gün fazla prim ödeyenler arasındaki maaş farkının artırılması amaçlanacak.
3 bin günlük prim farkı maaşa daha güçlü yansıyabilir
Mevcut sistemde prim gün sayısındaki artış, her durumda emekli aylığında aynı ölçüde belirgin bir fark yaratmayabiliyor.
Bu durum özellikle Bağ-Kur üzerinden verilen örnekle dikkat çekiyor. 9 bin gün prim ödeyerek emekli olan bir esnaf ile yaş şartı nedeniyle 12 bin gün prim ödeyen başka bir esnaf arasında 3 bin günlük prim farkı bulunmasına rağmen, en düşük emekli aylığı uygulaması nedeniyle iki kişinin aldığı ödeme aynı seviyeye yaklaşabiliyor.
Yeni sistemde üzerinde durulan temel başlıklardan biri, bu farkın emekli aylığına daha görünür biçimde yansıtılması.
Daha uzun çalışma daha yüksek aylık getirebilir
Planlanan modelin temelinde, kişinin sosyal güvenlik sistemine yaptığı katkıyla emeklilikte alacağı aylık arasındaki bağın güçlendirilmesi bulunuyor.
Buna göre daha uzun süre çalışan, daha fazla prim günü bulunan ve primlerini daha yüksek kazanç üzerinden ödeyen kişilerin emeklilik döneminde daha yüksek aylık alması hedefleniyor.
Böylece çalışanların emeklilik için gerekli koşulları tamamladıktan sonra da çalışma hayatında kalmasının teşvik edilmesi amaçlanıyor.
Takvimde 2027’nin üçüncü çeyreği var
Emeklilik sistemine ilişkin söz konusu düzenleme 2027-2029 Orta Vadeli Programı’nda yer alıyor.
Programda değişiklik için 2027 yılının üçüncü çeyreği işaret ediliyor. Bu da çalışmaların Temmuz-Eylül 2027 döneminde hayata geçirilmesinin hedeflendiği anlamına geliyor.
Ancak düzenlemenin uygulanabilmesi için teknik ayrıntıların belirlenmesi ve gerekli mevzuat çalışmalarının tamamlanması gerekecek.
OVP’de emeklilik sistemi için hangi hedef yer aldı?
Orta Vadeli Program’da sosyal güvenlik sistemine ilişkin şu ifadeye yer verildi:
“Kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir.”
Bu hedefle hem çalışanların sistemde daha uzun süre kalmasının teşvik edilmesi hem de ödenen primlerle bağlanacak emekli aylığı arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Emekli maaşı ne kadar artacak?
Düzenlemenin en çok merak edilen kısmı ise maaşlara nasıl yansıyacağı.
Şu aşamada hangi prim gününe ne kadar ek avantaj sağlanacağı, aylık bağlama hesabında yeni bir katsayı kullanılıp kullanılmayacağı veya maaşların ne oranda artacağı açıklanmış değil.
Bu nedenle “fazladan her bin gün için şu kadar maaş artışı olacak” şeklinde net bir hesap yapmak henüz mümkün değil.
Henüz yürürlükte olan bir değişiklik değil
OVP’de yer alan düzenleme, mevcut durumda yürürlüğe girmiş yeni bir emeklilik sistemi anlamına gelmiyor. Çalışma, şimdilik hükümetin orta vadeli hedefleri arasında bulunuyor.
Teknik modelin ve yasal çerçevenin netleşmesiyle birlikte fazla prim gününün emekli aylığına nasıl yansıtılacağı da ortaya çıkacak.
