Son dönemde küresel piyasalardaki jeopolitik riskler ve brent petrol varil fiyatlarındaki iniş çıkışlar, istasyonlardaki fiyat tabelalarını adeta yapboza çevirdi. Bir sabah uyanıyoruz zam, ertesi gece indirim... Akaryakıt piyasasından sızan son dakika bilgileri ise motorin (dizel) kullanan sürücüler için oldukça hareketli bir geceye işaret ediyor.
Bugün gün boyu kulislerde konuşulan o indirim beklentisi nihayet resmiyet kazandı. 22 Nisan'ı 23 Nisan'a bağlayan gece yarısı itibarıyla motorin grubunda ciddi bir fiyat güncellemesi yapılacak. Fakat bu kez hikayenin sonu, sürücülerin beklediği gibi bitmiyor.
Uluslararası piyasalardaki düşüş, aslında hesaplamalara göre motorinin litresine tam 2 lira 33 kuruşluk devasa bir indirim olarak yansımalıydı. "Depoyu fullemenin tam zamanı" diye düşünenler için acı gerçek ise 'eşel mobil' sisteminin devreye girmesiyle ortaya çıktı.
Devletin vergi gelirlerini dengelemek için kullandığı bu sistem gereği, gelen 2 lira 33 kuruşluk indirimin tam yüzde 75'i doğrudan Özel Tüketim Vergisi'ne (ÖTV) kesilecek. Yani o büyük indirimin aslan payı devletin kasasında kalırken, vatandaşın istasyonda göreceği net indirim sadece yüzde 25'lik dilime, yani 58 kuruşa denk geliyor.
Bu gece yarısı pompaya yansıyacak 58 kuruşluk cılız indirimin ardından, gözler 22 Nisan itibarıyla geçerli olan mevcut tarifelere çevrildi. İndirim öncesi Türkiye'nin üç büyük kentindeki akaryakıt manzarası şu şekilde:
İstanbul (Avrupa Yakası): Motorin 71.59 TL, Benzin 62.70 TL, Otogaz 34.99 TL
İstanbul (Anadolu Yakası): Motorin 71.45 TL, Benzin 62.56 TL, Otogaz 34.39 TL
Ankara: Motorin 72.71 TL, Benzin 63.67 TL, Otogaz 34.87 TL
İzmir: Motorin 72.99 TL, Benzin 63.94 TL, Otogaz 34.79 TL
Gece yarısı şalterlerin inip kalkmasıyla bu rakamlardan sadece 58 kuruşluk bir eksilme göreceğiz. Benzin ve LPG (otogaz) grubunda ise şu an için masada herhangi bir fiyat değişikliği bulunmuyor.
Çoğu sürücünün kafasındaki o büyük soru işareti: "Dolar düşüyor bizde fiyat artıyor, petrol düşüyor bize yansımıyor." Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının belirlenme matematiği aslında oldukça karmaşık bir algoritmaya dayanıyor.
İşin temelinde İtalya'nın Cenova limanında oluşan CIF Akdeniz ürün fiyatları ve günlük dolar kuru yatıyor. Gümrüksüz rafineri fiyatı bu iki kritere göre şekillendikten sonra; üzerine ÖTV, EPDK payı ve KDV eklenerek o pompadaki acı verici rakama ulaşılıyor. Eşel mobil gibi tampon sistemler de devreye girdiğinde, uluslararası düşüşler vatandaşa her zaman birebir yansımıyor.
