Ankara kulislerinden sızan ve nihayet Meclis Genel Kurulu'nda onaylanarak yasalaşan yeni ÖTV muafiyeti düzenlemesi, sıfır araç hayali kuran engelli vatandaşlar ile aileleri için yepyeni bir sayfa açtı. Bu hafta itibarıyla yürürlüğe giren radikal değişiklikle birlikte; kimlerin araç alabileceği, hangi modellerin tercih edilebileceği ve satış süreçlerindeki o ince çizgiler tamamen yeniden yazıldı. Özellikle daralan otomotiv pazarında can suyu olması beklenen bu düzenleme, barındırdığı bazı sert kurallarla da dikkatleri üzerine çekiyor.
Önce işin maddi boyutuna bakalım. Her yıl güncellenen o kritik rakam, 2026 yılı için yeniden değerleme oranlarıyla birlikte tam 2.873.972 TL olarak belirlendi. Motor silindir hacmine bakılmaksızın (hafif ticari araçlarda 2800 cm³, bineklerde 1.6 altı sınırlarına tabi kalarak), vergiler dahil fiyatı bu rakamı aşmayan araçlar kapsama giriyor.
Ancak burada çok büyük bir sürpriz var! Devlet, sadece limiti tutturmayı yeterli bulmuyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, alınacak sıfır aracın en az yüzde 40 oranında "yerli üretim" olma şartı getirildi. Bu da demek oluyor ki, ithal lüks segment araçların birçoğu artık ÖTV muafiyeti listesinin dışında.
Bu katı yerlilik kuralı sonrası gözler hemen Türkiye'deki fabrikalara çevrildi. Yeni yasanın süzgecinden geçerek bayilerde ÖTV'siz satışa sunulabilecek o marka ve modeller şöyle sıralanıyor:
Togg: T10X ve T10F serileri
Fiat: Egea Sedan, Egea Cross ve Ulysse
Renault: Megane Sedan, Clio ve yepyeni Duster
Toyota: Corolla, Corolla Hybrid ve C-HR
Hyundai: i20 ve Bayon
Gelelim yasanın en çok tartışılan ve kafaları karıştıran o "satış ve yeniden alma" takvimine.
Biliyorsunuz, eskiden aracı aldıktan 5 yıl sonra satıp yerine yenisini ÖTV'siz alabiliyordunuz. O devir kapandı. Yeni yasa diyor ki; engelli aracı 5 yılını doldurduğunda cezasız, yani geçmişe dönük ÖTV ödemesi yapmadan satılabilir. Buraya kadar sorun yok. Fakat arabanızı 5. yılda sattıktan sonra "Gidip hemen yeni bir sıfır ÖTV'siz araç alayım" derseniz, sistem size kırmızı ışık yakıyor. Yeni bir muafiyetli araç almak için aradan tam 10 yıl geçmesi şart!
Örneklendirelim: Nisan 2026'da ÖTV'siz bayiden bir Togg veya Egea aldınız. Bu aracı Nisan 2031'de devlete tek kuruş ceza ödemeden satabilirsiniz. Ama yeni bir ÖTV'siz araç hakkınız ancak Nisan 2036'da doğacak. Aradaki 5 yıl boyunca muafiyet hakkınızı kullanamayacaksınız. (Araç sel, deprem veya kazada 'pert' olursa bu kural esnetiliyor.)
Yüzde 40 Ortopedik Engele 'Özel Tertibat' Vizesi
Kanunun genişleyen kısmında ise ortopedik engelli vatandaşlarımız var. Meclis'teki değişiklikle, ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan ve engel oranı yüzde 40 ve üzerinde olan bireyler de sisteme dahil edildi.
Eğer engel oranınız yüzde 90'ın altındaysa (örneğin yüzde 40 ortopedik engelliyseniz), sağlık raporunuzda mutlaka "hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanması gerekir" ibaresinin yer alması şart. Sağ bacağında kısıtlılık olan bir vatandaş, sırf araç "otomatik vitesli" diye tertibat taktırmaktan kurtulamıyor. O fren ve gaz pedalına mutlaka kişiye özel bir mekanik düzenleme yapılması kanuni bir zorunluluk.Yüzde 90 ve üzeri engele sahip vatandaşlarda ise işler çok daha kolay. 18 yaşını doldurmuşlarsa, bizzat aracı kullanma veya özel tertibat taktırma zorunluluğu olmadan araç satın alabiliyorlar. Zihinsel engelli bireyler içinse mahkemenin atayacağı "vasi" kararı yeterli oluyor.
