18. yüzyılda gerçekleşen tarihteki ilk başarılı aşılama hangi hastalığın tedavisinde kullanılmıştır? Kim Milyoner Olmak İster'de yarışmacı Habibe Karataş'a 300 bin TL değerinde sorulan bu soru, tıp tarihinin en önemli dönüm noktalarından birine ışık tutuyor. Şıklar arasında Kuduz, Verem, Tifo ve Çiçek yer alıyordu. Peki doğru cevap hangisiydi? İşte Edward Jenner'ın çiçek aşısıyla başlayan ve milyonlarca hayat kurtaran aşılama tarihinin başlangıç hikayesi.
Soru:
“18. yüzyılda gerçekleşen tarihteki ilk başarılı aşılama hangi hastalığın tedavisinde kullanılmıştır?”
A: Kuduz
B: Verem
C: Tifo
D: Çiçek
Doğru cevap: D (Çiçek)
Detaylı açıklama:
Tarihteki ilk başarılı aşılama uygulaması, çiçek hastalığı (variola) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu önemli tıbbi buluş, 18. yüzyılın sonlarında İngiliz doktor Edward Jenner tarafından yapılmıştır.
Aşılama nasıl gerçekleşti?
- Edward Jenner, süt çiftçilerinde çalışan sütçü kızların inek çiçeği (cowpox) geçirdikten sonra ölümcül çiçek hastalığına yakalanmadıklarını fark etti.
- 1796 yılında Jenner, inek çiçeği geçiren bir sütçü kızın elindeki yaradan aldığı sıvıyı 8 yaşındaki James Phipps adlı çocuğa aşıladı.
- Çocuk hafif bir hastalık geçirdikten sonra iyileşti. Daha sonra Jenner, çocuğa gerçek çiçek hastalığı bulaştırdı ve çocuğun hastalığa yakalanmadığını gözlemledi.
- Bu deney, tarihteki ilk başarılı aşılama olarak kabul edilir.
Aşının etkisi:
Çiçek aşısı sayesinde yüzyıllardır milyonlarca insanın ölümüne neden olan çiçek hastalığı, 1980 yılında Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tamamen yok edilmiş ilk hastalık olarak ilan edilmiştir.
Diğer şıklar neden yanlıştır?
| Şık | Hastalık | İlk başarılı aşılama tarihi | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A | Kuduz | 1885 | Louis Pasteur tarafından yapılmıştır, 18. yüzyıl değil 19. yüzyıldır |
| B | Verem | 1921 (BCG aşısı) | Verem aşısı 20. yüzyılda geliştirilmiştir |
| C | Tifo | 1896 | Tifo aşısı 19. yüzyılın sonlarında yapılmıştır |
| D | Çiçek | 1796 | Doğru. Tarihteki ilk başarılı aşılama Edward Jenner tarafından çiçek hastalığına karşı yapılmıştır. |
Özet:
Tarihteki ilk başarılı aşılama, 18. yüzyılda (1796) Edward Jenner tarafından çiçek hastalığına karşı gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle doğru cevap D (Çiçek) seçeneğidir.
