Birleşik Krallık merkezli Pesticide Action Network UK (PAN UK) ile Avrupa Birliği’nin Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) tarafından yayımlanan son raporlar, meyve ve sebzelerdeki pestisit kalıntılarına ilişkin çarpıcı bulgular ortaya koydu.
Şubat 2026’da paylaşılan verilere göre İngiltere’de analiz edilen üzümlerin yaklaşık yüzde 90’ında birden fazla pestisit kalıntısı tespit edildi. Türkiye’den Avrupa’ya ihraç edilen bazı biber partilerinde ise çok sayıda kimyasal maddenin aynı anda bulunduğu bildirildi.
“KOKTEYL ETKİSİ” UYARISI
Uzmanlar, tek bir pestisitin yasal sınırın altında olmasının her zaman güvenli anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Raporda özellikle “kokteyl etkisi” olarak adlandırılan, birden fazla pestisitin birlikte bulunmasının uzun vadeli sağlık risklerini artırabileceği vurgulandı.
Bazı örneklerde kanserle ilişkilendirilen, hormon sistemi üzerinde bozucu etkileri olduğu bilinen veya nörolojik risk taşıyan maddelerin aynı üründe birlikte bulunduğu kaydedildi.
EN ÇOK HANGİ ÜRÜNLERDE TESPİT EDİLDİ?
Raporda öne çıkan ürünler şunlar oldu:
Üzüm
Biber
Çilek
Ispanak
Narenciye ürünleri
İngiltere’de yapılan analizlerde özellikle ithal üzümlerde çoklu pestisit kalıntısına rastlanma oranının yüksek olduğu belirtildi. Türkiye’den ihraç edilen bazı biber sevkiyatları ise RASFF sistemi üzerinden bildirim aldı.
YASAL SINIRLAR VE DENETİMLER
Avrupa Birliği’nde her pestisit için ayrı ayrı maksimum kalıntı limitleri (MRL) uygulanıyor. Ancak uzmanlar, mevcut sistemin kimyasalların birleşik etkisini yeterince hesaba katmadığını savunuyor.
Yetkililer, sınır değerleri aşan ürünlerin piyasaya sürülmeden toplatıldığını ve ihracatçı firmalara gerekli yaptırımların uygulandığını belirtiyor. Türkiye’de de Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ihracata yönelik ürünlerde kalıntı denetimleri gerçekleştiriliyor.
TÜKETİCİLER NE YAPMALI?
Gıda güvenliği uzmanları, pestisit riskini azaltmak için şu önerilerde bulunuyor:
Meyve ve sebzeleri bol suyla iyice yıkamak
Sirkeli ya da karbonatlı suda bekletmek
Mevsiminde ve mümkünse yerel üretim tercih etmek
Kabuklu tüketilebilen ürünlerde kabuğu soymak
Ancak uzmanlar, yıkamanın tüm kalıntıları tamamen ortadan kaldırmayabileceğini de hatırlatıyor.
GIDA GÜVENLİĞİ TARTIŞMASI BÜYÜYOR
Yayımlanan raporlar, Avrupa genelinde pestisit kullanım politikalarının yeniden tartışılmasına yol açtı. Sivil toplum kuruluşları daha sıkı denetim ve bazı kimyasalların tamamen yasaklanmasını talep ederken, üretici temsilcileri mevcut sistemin bilimsel kriterlere dayandığını savunuyor.
Gıda zincirindeki pestisit meselesi, hem halk sağlığı hem de uluslararası ticaret açısından önümüzdeki dönemde de gündemde kalacağa benziyor.
