Yeni bir işe geçmenin heyecanı ya da mevcut işten ayrılma kararı çoğu zaman hızlı alınabiliyor. Ancak belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar için süreç yalnızca istifa dilekçesi vermekle bitmiyor. İş Kanunu’na göre sözleşmeyi fesheden taraf — ister işçi ister işveren olsun — karşı tarafa önceden bildirim yapmak zorunda.
Bu bildirim süresine uyulmadığında ise ihbar tazminatı devreye giriyor. Üstelik toplumda yaygın inanışın aksine, sadece işveren değil işçi de ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabiliyor.
Bildirim Süresi Kıdeme Göre Değişiyor
Kanuna göre ihbar süresi çalışanın aynı işyerindeki kıdemine göre belirleniyor:
6 aydan az çalışan: 2 hafta
6 ay – 1,5 yıl arası: 4 hafta
1,5 yıl – 3 yıl arası: 6 hafta
3 yıldan fazla: 8 hafta
Bu süreler kanunen azaltılamıyor. Taraflar isterse daha uzun bir süre belirleyebiliyor ancak daha kısa süre kararlaştırılamıyor.
Eğer çalışan bu süreyi beklemeden ayrılırsa, işveren o sürenin ücretini talep edebiliyor.
İşçi de İhbar Tazminatı Ödeyebilir
Toplumda ihbar tazminatını yalnızca işverenin ödediği düşünülüyor. Ancak kanun açık:
Bildirim süresine uymayan taraf, karşı tarafa ihbar tazminatı öder.
Örneğin 3 yıldır çalışan bir kişi 8 haftalık bildirim süresine uymadan ayrılırsa, işveren 8 haftalık brüt ücret üzerinden ihbar tazminatı talep edebilir. Bu tutar yalnızca maaştan ibaret değil.
Sadece Maaş Değil, Ek Haklar da Dahil
İhbar tazminatı hesaplanırken:
Çıplak maaş
Yemek yardımı
Yol ücreti
Düzenli primler
Yakacak yardımı gibi para ile ölçülebilen haklar
hesaba katılıyor. Bu nedenle ödenecek tutar beklenenden yüksek çıkabiliyor.
Haklı Fesihte İhbar Yok
Bazı durumlarda işçi haklı nedenle sözleşmeyi derhal feshedebilir. Bu durumda bildirim süresi aranmaz ve ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz.
Haklı fesih nedenleri arasında:
Ücretin geç ya da eksik ödenmesi
Sağlığı tehdit eden çalışma koşulları
Cinsel taciz
Şeref ve haysiyeti zedeleyici davranışlar
yer alıyor.
Ancak önemli bir detay var:
Haklı nedenle ayrılan işçi ihbar tazminatı ödemez ama işverenden de ihbar tazminatı talep edemez.
Askerlik ve Emeklilikte Bildirim Şartı Yok
Askerlik veya emeklilik nedeniyle işten ayrılan çalışanlar için bildirim süresi zorunlu değil. Bu durumda işçi ihbar tazminatı ödemez.
Uzmanlardan Uyarı
İstifa sürecinde imzalanan bazı belgeler, çalışanın hak kaybına uğramasına ya da borçlu duruma düşmesine neden olabiliyor. Özellikle bildirim süresi dikkate alınmadan “hemen ayrılıyorum” şeklinde verilen dilekçeler ciddi maddi sonuçlar doğurabiliyor.
Uzmanlar, işten ayrılmadan önce kıdem süresinin ve yasal bildirim süresinin mutlaka hesaplanmasını öneriyor.
