Yaklaşık 40 bin yetişkinin yedi yıl boyunca izlendiği araştırmada, hafta sonu hafta içine göre yaklaşık 1 saat 27 dakika daha fazla uyuyanlarda hipertansiyon görülme olasılığının yüzde 9 daha düşük olduğu belirlendi. Ancak çalışma nedensellik göstermiyor; araştırmacılar aşırı telafi uykusunun ve düzensiz uyku saatlerinin olumlu etkiyi tersine çevirebileceği konusunda uyarıyor.
Yaklaşık 40 bin kişi yedi yıl takip edildi
Güney Kore’de yürütülen çalışmada yaklaşık 40 bin yetişkin yedi yıl boyunca izlendi.
Araştırmacılar, hafta sonu telafi uykusunu kişilerin hafta sonundaki uyku süresi ile hafta içindeki uyku süresi arasındaki fark üzerinden hesapladı.
Çalışma, Almanya’nın Münih kentinde düzenlenen Avrupa Kardiyoloji Derneği yıllık kongresinde sunuldu.
Hafta sonu biraz fazla uyuyanlarda risk daha düşük bulundu
Sonuçlara göre hafta sonları hafta içine kıyasla daha uzun uyuyan kişilerde hipertansiyon görülme olasılığı genel olarak yüzde 6 daha düşük bulundu.
Fiziksel olarak hareketsiz kabul edilen katılımcılarda bu fark yüzde 6,9’a çıktı.
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu ise yaklaşık 1 saat 27 dakikalık ek uyku süresinde ortaya çıktı.
1 saat 27 dakika uyuyanlarda yüzde 9 fark görüldü
Araştırmacılar, hafta sonları yaklaşık 1 saat 27 dakika daha fazla uyuyan kişilerde yüksek tansiyon görülme olasılığının yüzde 9 daha düşük olduğunu belirledi.
Bu sonuç, hafta içi uyku kaybının sınırlı ölçüde telafi edilmesinin kalp-damar sistemi üzerinde olumlu bir ilişki gösterebileceğine işaret ediyor.
Ancak çalışmanın gözlemsel yapıda olması nedeniyle “1 saat 27 dakika fazla uyumak tansiyonu düşürür” şeklinde doğrudan bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
Yetersiz uyku kan basıncını neden etkileyebilir?
Çalışmanın yazarlarından Dr. Nawon Lee, yetersiz uykunun vücut üzerinde ek stres oluşturabildiğini belirtiyor.
Bu durum kalp ve damar sisteminin daha fazla çalışmasına, dolayısıyla kan basıncının yükselmesine katkıda bulunabiliyor.
Yetersiz uyku ayrıca kan basıncının gece saatlerinde normal biçimde düşmesini de engelleyebiliyor. Bu mekanizma uzun vadede hipertansiyon gelişme riskini artırabilecek faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Dört saatten fazla telafi uykusunda tablo tersine döndü
Araştırmanın dikkat çeken bir başka sonucu ise daha fazla uykunun her zaman daha iyi olmayabileceğini göstermesi.
Hafta sonları normalden dört saatten fazla uyuyan kişilerde hipertansiyon riskinin yükseldiği görüldü.
Araştırmacılar bunun düzensiz uyku programı ve sirkadiyen ritimdeki bozulmayla ilişkili olabileceğini değerlendiriyor.
Düzenli uyku saatleri önemini koruyor
Dr. Lee, hafta boyunca yeterince uyuyamayan kişilerin hafta sonunda bir miktar daha uzun uyumasının vücudun uyku kaybını telafi etmesinin doğal yollarından biri olabileceğini ifade etti.
Buna karşılık düzenli yatış ve kalkış saatlerinin sağlık açısından hâlâ önemli olduğunun altı çizildi.
Yani araştırmanın mesajı, hafta içinde sürekli az uyuyup hafta sonunda çok uzun süre uyumanın sağlıklı olduğu anlamına gelmiyor.
Araştırma fiziksel aktivitenin yerini tutmuyor
Çalışmaya dahil olmayan İngiliz Kalp Vakfı Klinik Direktörü ve kardiyolog Dr. Sonya Babu-Narayan da sonuçların fiziksel aktivitenin ihmal edilebileceği anlamına gelmediğini vurguladı.
Uyku, hareketlilik, beslenme ve diğer yaşam tarzı faktörleri kalp-damar sağlığı üzerinde birlikte etkili oluyor.
Bu nedenle hafta sonu telafi uykusu tek başına koruyucu bir yöntem olarak görülmemeli.
Hipertansiyon neden önemli?
Dünya genelinde 1,3 milyardan fazla kişinin hipertansiyonla yaşadığı tahmin ediliyor.
Yüksek tansiyon; kalp krizi, felç, böbrek hastalıkları ve erken ölüm riskini artıran önemli sağlık sorunlarından biri.
Bu nedenle uyku düzeniyle kan basıncı arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar, koruyucu sağlık açısından yakından takip ediliyor.
Sonuç ne söylüyor?
Araştırma, hafta içi uyku eksikliği yaşayan kişilerde hafta sonunda makul ölçüde daha fazla uyumanın hipertansiyon görülme olasılığının daha düşük olmasıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor.
En belirgin ilişki yaklaşık 1 saat 27 dakikalık ek uykuda görülürken, dört saatin üzerindeki telafi uykusunda riskin yeniden arttığı saptandı.
Bununla birlikte çalışma henüz tek başına klinik bir öneri oluşturacak düzeyde değil ve doğrudan neden-sonuç ilişkisi ortaya koymuyor.
