Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında dar gelirli hanelere yönelik yeni destek modeli için hazırlıklar sürüyor. “Vatandaşlık maaşı” olarak da anılan sistemin ilk etapta pilot bölgelerde uygulanması, ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması planlanıyor.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmada, destekten yararlanacak hanelerin gelir durumuna göre farklı yardım kalemlerinin belirlenmesi öngörülüyor.
Gelir Seviyesi Hane Bazında İncelenecek
Hazırlanan taslakta hanelerin gelir düzeylerinin il il ve hane hane analiz edilmesi planlanıyor.
İhtiyaç tespitinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının verilerinin yanı sıra SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtları gibi bilgilerin değerlendirilmesi öngörülüyor.
Hanenin kira gideri, çocuk sayısı, tek başına yaşama durumu ve sürekli yardıma ihtiyaç duyup duymadığı da değerlendirme kapsamında ele alınacak.
Gelir Sınırı İçin 23 Bin 552 TL Eşiği Üzerinde Çalışılıyor
Taslak çalışmada destekten yararlanma kriterlerinden birinin hane gelirinin en düşük emekli aylığı olarak belirtilen 23 bin 552 TL seviyesinin altında olması olduğu aktarılıyor.
Bu sınırın üzerindeki hanelere destek verilmemesi, daha düşük gelir grubundaki hanelere ise ihtiyaç durumuna göre kademeli ödeme yapılması planlanıyor.
Söz konusu kriter henüz nihai ve yürürlükte bir düzenleme niteliği taşımıyor.
Kira, Gıda ve Enerji Desteği Verilebilecek
Yeni sistemde tek tip ödeme yerine hanenin ihtiyacına göre farklı destek başlıklarının uygulanması öngörülüyor.
Konut, kira, elektrik, doğalgaz, yakacak, çocuk yardımı, abonelik faturaları ve gıda desteği üzerinde çalışılıyor.
Bazı hanelerin birden fazla destek kaleminden yararlanabilmesi, ancak toplam ödemenin belirlenecek üst sınırı aşmaması planlanıyor.
Emekliler de Kapsama Alınabilir
Sistemden yalnızca çalışmayan veya geliri bulunmayan hanelerin değil, düşük gelirli emeklilerin de yararlanabilmesi öngörülüyor.
Özellikle tek geliri düşük emekli maaşı olan, kirada yaşayan, sürekli hastalığı bulunan veya bakıma ihtiyaç duyan kişilerin öncelikli gruplar arasında değerlendirilmesi planlanıyor.
Metropollerde kira desteği, soğuk iklime sahip illerde enerji desteği, kırsal kesimlerde ise gıda yardımının öne çıkması bekleniyor.
Pilot İller Aralık Ayına Kadar Belirlenecek
Destek modelinin ilk olarak pilot bölgelerde uygulanması planlanıyor.
Pilot illerin Aralık 2026’ya kadar belirlenmesi, ödeme sürecinin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlatılması öngörülüyor.
Uygulamanın sonuçlarının izlenmesinin ardından sistemin 2027 içinde daha geniş kapsamda yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Başvurular e-Devlet Üzerinden Yapılabilecek
Taslak modele göre başvuruların merkezi bir sistem üzerinden alınması planlanıyor.
e-Devlet ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları başvuru kanalları arasında yer alacak. Başvuruların elektronik ortamda değerlendirilmesi ve destek almaya hak kazanan hanelerin gelir durumunun düzenli olarak kontrol edilmesi öngörülüyor.
Gelir artışı tespit edilen hanelerin sistemden çıkarılması planlanıyor.
2,5 Milyon Hane İçin Etki Analizi Yapılıyor
Yürütülen etki analizinde yaklaşık 2,5 milyon hanenin sistem kapsamında değerlendirilmesi ve toplam destek tutarının 1,5 trilyon TL seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor.
Ancak destek tutarı, kapsam, gelir sınırı ve başvuru şartları henüz kesinleşmiş değil. Nihai çerçevenin yapılacak resmi düzenlemelerle belirlenmesi bekleniyor.
