Aylardır SGK koridorlarında veya eczane kapılarında "İlacım ne zaman gelecek?" endişesiyle bekleyen binlerce hastaya Ankara'dan can suyu niteliğinde bir haber geldi. Sosyal Güvenlik Kurumu, hastaların hayati tedavilere kesintisiz erişimini güvence altına almak amacıyla yurt dışı ilaç tedarikinde yıllardır uygulanan hantal prosedürleri tamamen çöpe atarak yepyeni bir alım modeline geçti.
İşin aslında arka planında devasa bir bütçe yönetimi yatıyor. Sadece 100 civarındaki kanser ilacını bile yurtdışından özel izinlerle ithal eden kurum, geçtiğimiz 2025 yılı boyunca yurt içi ve yurt dışı toplamında 411,6 milyar liralık dudak uçuklatan bir fatura ödedi. Tablo giderek ağırlaşıyor; çünkü bu harcamanın 2026 yılı sonunda tam 600 milyar lira barajına dayanması öngörülüyor. Artan döviz kurları ve fırlayan küresel maliyetler karşısında kamu kaynaklarını korumak artık bir zorunluluk. Nitekim ucuz eşdeğer ilaç teşviki ve sıkı indirim pazarlıklarıyla geride bıraktığımız yıl 470 bin euro tasarruf sağlandığını gördük. Şimdi bu tasarruf hamlesi, çok daha agresif ve şeffaf bir sisteme entegre ediliyor.
Yurt dışından getirilecek o hayati ilaç kutuları için artık çok daha şeffaf ve hesap verebilir bir süzgeçten geçen "Yurt Dışı İlaç Alım Komisyonu" devrede olacak. Kurallar oldukça katı. Komisyon asla eksik üyeyle toplanamayacak. Her bir üye masada olacak ve kararlar salt oy çokluğuyla alınacak.
Bir ilacın ne kadar acil olduğu, hastanın beklemeye tahammülü olup olmadığı, o ilacın geçmiş yıllardaki tüketim hızı ve kurumun kasasındaki bütçe kısıtları tek tek masaya yatırılacak. SGK, listede bulunmayan alternatif molekülleri tespit etmek için de sahada aktif bir piyasa araştırması yürütecek.
Sağlık bürokrasisinde sektörün ezberini bozan en büyük hamle ise hiç şüphesiz "Dinamik Alım Sistemi" oldu. Bu model, piyasadaki uluslararası tekelleşmeyi kırıp rekabeti kızıştırmayı hedefliyor. Kriterleri sağlayan firmalar ön yeterlik aşamasından geçecek. Ancak bu ilk aşamada kesinlikle fiyat teklifi konuşulmayacak! Sistem tamamen liyakat, lojistik kapasite ve güvenilirlik ölçümüne dayalı işleyecek.
Eğer bir ilaç firmasının ön yeterlik başvurusu üç kez reddedilirse, o şirket adeta kara listeye alınarak aynı ilaç için o takvim yılı içinde bir daha SGK'nın kapısından içeri adım atamayacak.
Teklifler, fiyat ve fiyat dışı unsurlar (teslimat hızı, soğuk zincir kalitesi vb.) dikkate alınarak puanlanacak. İhaleyi, şartları en iyi sağlayan ve en ekonomik teklifi veren firma kapacak. Ayrıca SGK, ihalelerde ve dinamik alım sistemi üzerinden yapılacak alımlarda, ciddiyeti korumak adına teklif edilen bedelin en az yüzde 3'ü oranında geçici teminat isteyecek. Gerekli görülen acil hallerde ise ilan bile yapılmaksızın davet edilen firmalarla doğrudan fiyat görüşmesi (pazarlık) yapılarak ilaç anında ülkeye sokulabilecek.
