Toplumda yaygın bir inanışa göre hapşırdığımız anda kalbimiz kısa süreliğine duruyor. Özellikle güçlü bir hapşırığın ardından hissedilen kısa boşluk hissi, bu düşünceyi daha da güçlendiriyor. Ancak bilimsel veriler bu iddiayı desteklemiyor.
Kardiyoloji uzmanlarına göre hapşırma sırasında kalp tamamen durmaz. Yaşanan durum, göğüs içi basıncındaki ani değişimlerin kalp ritminde çok kısa süreli bir farklılık oluşturmasından ibarettir. Bu değişim milisaniyeler düzeyindedir ve vücudun otonom sinir sistemi tarafından otomatik olarak dengelenir.
Hapşırırken Vücutta Ne Olur?
Hapşırma, burun içindeki sinirlerin tahriş olmasıyla başlayan güçlü bir reflekstir. Süreç şu şekilde işler:
Önce derin bir nefes alınır.
Göğüs içi basınç (intratorasik basınç) artar.
Kalbe dönen kan akışı kısa süreli yavaşlar.
Kan basıncı geçici olarak düşer.
Ardından ani bir şekilde nefes verilir ve basınç serbest kalır.
Bu sırada vagus siniri devreye girer. Vagus siniri, kalp hızını düzenleyen önemli bir sinirdir. Uyarıldığında kalp atışını geçici olarak yavaşlatabilir. Bu durum “barorefleks” adı verilen mekanizma ile açıklanır.
Sonuç olarak kalp hızı çok kısa süreli değişir, ancak hemen normale döner. Bu dramatik bir “durma” değil, tamamen fizyolojik ve geçici bir yanıt sürecidir.
Gerçek Kalp Durması ile Karıştırılmamalı
Tıbbi olarak kalp durması (kardiyak arrest), kalbin kan pompalamayı tamamen bırakması anlamına gelir. Bu durumda:
Nabız alınamaz
Bilinç kaybı yaşanır
Acil müdahale gerekir
Hapşırma sırasında yaşanan ritim değişikliği ise saniyenin çok küçük bir bölümünde gerçekleşir ve klinik olarak tehlikeli kabul edilmez.
Uzmanlar, kalbin 3 saniyeden uzun süre durmasının riskli sayıldığını belirtir. Hapşırma sırasında böyle bir durum söz konusu değildir.
Hapşırma Sinkopu Nedir?
Literatürde nadir de olsa “hapşırma sinkopu” (hapşırmaya bağlı bayılma) vakaları bildirilmiştir. Ancak bu durumlar genellikle altta yatan başka bir sağlık sorunuyla ilişkilidir.
Örneğin:
Kalp kapak hastalıkları
Mitral kapak prolapsusu
Ritim bozuklukları
Bazı ilaçların yan etkileri
Bu tür vakalar oldukça nadirdir ve tek başına hapşırmanın kalbi durdurduğu anlamına gelmez.
Uzmanlar Ne Diyor?
Kardiyoloji uzmanları, yapılan uzun süreli EKG izlemelerinde hapşırma sonrasında klinik açıdan önemli bir kalp durması kaydedilmediğini vurguluyor.
Özetle:
Kalp tamamen durmaz
Ritim kısa süreli değişebilir
Bu durum normal ve geçicidir
Ancak hapşırma sırasında şiddetli baş dönmesi, bayılma ya da nabız kaybı hissediliyorsa mutlaka bir kardiyoloji uzmanına başvurulması önerilir.
