Resmî tablodaki yıllara göre değişim dikkat çekti. Manisa’da işlenmeyen tarım alanı 2020 yılında 61 bin 255 dekar, 2021’de 83 bin 667 dekar, 2022’de 58 bin 639 dekar ve 2023’te 85 bin 619 dekar olarak kaydedildi.
Bu rakam 2024 yılında ise 183 bin dekara çıktı. Böylece işlenmeyen tarım alanı yalnızca bir yıl içerisinde 97 bin 381 dekar arttı. 2023 ile 2024 arasındaki artış oranı yüzde 113’ü aşarken, 2020’den 2024’e toplam artış yüzde 198,8 oldu. Başka bir ifadeyle Manisa’daki işlenmeyen tarım alanı dört yılda yaklaşık üç katına ulaştı.
İŞLENEN ALAN 95 BİN 741 DEKAR AZALDI
İşlenmeyen alanlardaki artışa karşılık üretimde kullanılan toplam tarım alanında gerileme yaşandı. Manisa’da işlenen tarım alanı 2020 yılında 5 milyon 71 bin 315 dekar olarak kaydedilirken, bu rakam 2024’te 4 milyon 975 bin 574 dekara düştü.
Böylece dört yıllık dönemde işlenen tarım alanı 95 bin 741 dekar azaldı. İşlenen alandaki gerileme oranı yaklaşık yüzde 1,9 olarak hesaplandı. Toplam tarım arazisinin büyüklüğü büyük ölçüde değişmezken, arazilerin kullanım biçiminde önemli bir dönüşüm yaşandığı görüldü.
TARLA BİTKİLERİ ALANI 295 BİN DEKAR GERİLEDİ
Resmî veriler, Manisa’daki değişimin yalnızca işlenmeyen alanlarla sınırlı olmadığını, üretim deseninde de ciddi bir hareketlilik yaşandığını ortaya koydu.
Tarla bitkileri alanı 2020 yılında 2 milyon 337 bin 212 dekar seviyesindeyken 2024’te 2 milyon 42 bin 139 dekara geriledi. Tarla bitkilerinde kullanılan alan dört yılda 295 bin 73 dekar, yaklaşık yüzde 12,6 azaldı.
Aynı dönemde meyve alanları ise 2 milyon 256 bin 492 dekardan 2 milyon 478 bin 39 dekara yükseldi. Meyve üretim alanlarında 221 bin 547 dekarlık artış yaşandı. Sebze alanları 350 bin 140 dekardan 334 bin 388 dekara, nadas alanları ise 126 bin 564 dekardan 119 bin 978 dekara düştü.
Bu tablo, tarla bitkileri alanındaki her azalmanın doğrudan işlenmeyen alana dönüşmediğini; arazilerin bir bölümünün meyvecilik ve uzun ömürlü bitkisel üretime yöneldiğini gösteriyor. Ancak 183 bin dekarlık işlenmeyen alanın hangi ilçelerde bulunduğu, arazi türleri ve üretim dışında kalma nedenleri 2024 brifingindeki genel tabloda ayrı ayrı açıklanmıyor.
MANİSA TARIMININ EKONOMİK AĞIRLIĞI BÜYÜK
Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2025 yılı faaliyet raporunda, kentin toplam tarım alanı yine 5 milyon 163 bin 573 dekar olarak gösterildi. Tarım alanları, Manisa’nın toplam yüzölçümünün yüzde 39,1’ini oluşturuyor.
Aynı raporda Manisa’nın 2024 yılı tarımsal hasılası 96,6 milyar lira, yıllık tarımsal ihracatı ise 946 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu veriler, üretim dışında kalan her tarım arazisinin yalnızca çiftçiyi değil, kent ekonomisini, istihdamı ve tarımsal ihracatı da ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.
KİRALAMA İÇİN 2024’TE 57 PARSEL BELİRLENDİ
Tarım ve Orman Bakanlığı, üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen özel mülkiyetteki tarım arazilerinin yeniden üretime kazandırılması amacıyla 2024 yılında yeni bir uygulamayı hayata geçirdi.
Yönetmeliğe göre üst üste iki yıl işlenmeyen araziler, vasıfları değiştirilmeden ve yalnızca tarımsal üretimde kullanılmak şartıyla Bakanlık tarafından sezonluk olarak kiraya verilebilecek. Arazi tespitlerinin uydu görüntüleri, kadastro verileri, coğrafi bilgi sistemleri ve yerinde incelemelerle yapılması öngörüldü.
Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2025 yılı faaliyet raporuna göre, 2024 üretim döneminde gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda kent genelinde 57 parsel ilk yıl işlenmeyen tarım arazisi olarak ilan edildi. Bu parsellerin toplam büyüklüğü 914 bin 45 metrekare, yani yaklaşık 914 dekar olarak açıklandı.
2025’TE KİRALANACAK ARAZİ ÇIKMADI
Ancak 2025 yılında yapılan ikinci incelemelerde, 2024’te listeye alınan arazilerin üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri listesine alınmamasına karar verildi.
Faaliyet raporunda bu kararın gerekçeleri arasında arazilerin çalılık, taşlık veya kayalık durumda olması ve bu alanlarda gerçekleştirilecek üretimin ekonomik görülmemesi gibi nedenler sıralandı. Bu nedenle 2025 yılı için üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazileri listesi oluşturulmadı ve kiralanacak arazi tespit edilmedi.
Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 1 Eylül 2025 tarihli resmî ilanında da üst üste iki yıl işlenmeyen tarım arazisi bulunamadığı ve kiralama için ikinci bir liste düzenlenmediği duyuruldu.
İKİ RAKAM AYNI ALANI GÖSTERMİYOR
Resmî belgelerdeki 183 bin dekar ile yaklaşık 47,5 dekarlık rakamlar farklı kapsam ve yöntemlerle oluşturulduğu için doğrudan karşılaştırılamıyor.İl Tarım Müdürlüğünün 2024 brifingindeki 183 bin dekar, Manisa’nın genel arazi kullanım istatistiklerinde “işlenmeyen tarım alanı” olarak sınıflandırılan toplam alanı gösteriyor. Bakanlığın kiralama çalışması ise mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait, üst üste iki yıl işlenmeyen, tarımsal üretime ekonomik olarak uygun bulunan ve yönetmelikteki diğer şartları karşılayan parselleri kapsıyor.Dikili alanlar ve örtü altı tarım arazileri kiralama kapsamına alınmazken, parsel büyüklüğü, arazi sınıfı veya verimlilik durumu nedeniyle ekonomik üretime uygun görülmeyen alanlar da kiralama listesinin dışında bırakılabiliyor. Bu nedenle 183 bin dekarın tamamının kiralanabilir veya yeniden kolaylıkla üretime kazandırılabilir arazi olduğu söylenemiyor. Ancak resmî arazi kullanım tablosundaki sert yükseliş, alanların ilçelere, mülkiyet yapısına, toprak niteliğine ve üretim dışında kalma nedenlerine göre ayrıntılı biçimde açıklanması ihtiyacını ortaya koyuyor.
183 BİN DEKAR NEDEN İŞLENMEDİ?
Manisa tarımının önündeki en önemli soru, genel istatistiklerde işlenmeyen olarak gösterilen 183 bin dekar alanın ne kadarının geçici olarak üretim dışında kaldığı, ne kadarının fiziki şartlar nedeniyle işlenemediği ve ne kadarının yeniden üretime kazandırılabileceği.
Resmî brifingde işlenmeyen alanın ilçelere göre dağılımı ve üretim dışında kalma gerekçeleri yer almıyor. Bu nedenle söz konusu 183 bin dekar için maliyet, sulama, çiftçinin üretimden çekilmesi veya kırsal nüfusun azalması gibi nedenlerden herhangi birini kesin gerekçe olarak göstermek mevcut resmî verilerle mümkün değil.
Ancak 2020’de 61 bin 255 dekar olan işlenmeyen tarım alanının 2024’te 183 bin dekara çıkması, Manisa tarımının geleceği açısından ayrıntılı biçimde incelenmesi gereken önemli bir gösterge olarak kayıtlara geçti.
ÖZCAN ÖZKAN
