Ağız içinde oluşan küçük ama oldukça ağrılı yaralar olan aftlar, günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebiliyor. Konuşurken, yemek yerken hatta su içerken bile acıya neden olan bu yaraların arkasında sadece stres değil, beslenme alışkanlıkları ve vitamin eksiklikleri de yatabiliyor.
Aft Nedir?
Aftlar genellikle yuvarlak ya da oval şekilli, beyaz ya da sarımsı merkezli ve kırmızı çerçeveli ağrılı ağız yaralarıdır. En sık yanak içi, dil, diş eti ve dudak iç kısmında görülür. Çoğu zaman 7–10 gün içinde kendiliğinden iyileşir.
Aft Neden Oluşur?
Uzmanlara göre aft oluşumunun en yaygın nedenleri şunlardır:
Yanağın içini ısırma gibi küçük travmalar
Sert ve keskin yiyeceklerin ağız içini tahriş etmesi
Yoğun stres
Hormonal değişiklikler
Viral enfeksiyonlar
Crohn ve çölyak gibi otoimmün hastalıklar
Kemoterapi tedavisi
İbuprofen gibi bazı ilaçlar
Ancak en sık tetikleyicinin stres olduğu belirtiliyor. Stresin vücutta iltihaplanmayı artırarak ağız içi dokularını hassaslaştırdığı ifade ediliyor.
Vitamin ve Mineral Eksikliği Aftı Tetikleyebilir
Araştırmalar; özellikle şu eksikliklerin aftla bağlantılı olduğunu gösteriyor:
B12 vitamini
Demir
Folik asit
Çinko
Et, yumurta, süt ve deniz ürünleri tüketmeyen kişilerde bu eksikliklerin görülme riski daha yüksek olabiliyor. Ancak uzmanlar, vegan veya vejetaryen beslenmenin doğru planlandığında sağlıklı şekilde sürdürülebileceğini vurguluyor.
Riskleri Azaltmak İçin Öneriler
B12 ile zenginleştirilmiş bitkisel sütler tüketin
Çinko için nohut, fıstık ve kinoa tercih edin
Folat için koyu yeşil yapraklı sebzeleri artırın
Demir açısından zengin ıspanak gibi besinlere sofranızda yer verin
Bu Besinler Aftı Artırabiliyor
Sadece turunçgiller değil, bazı yaygın gıdalar da aftı tetikleyebiliyor:
Çilek
Domates
Baharatlı yiyecekler
Tuzlu ve aşırı baharatlı atıştırmalıklar
Alkol
Gazlı içecekler
Asitli yiyecekler ağız içindeki pH dengesini bozarak koruyucu tabakaya zarar verebiliyor. Ayrıca kabuklu ekmek, cips ve sert kuruyemiş gibi keskin dokulu yiyecekler mevcut aftı daha da ağrılı hale getirebiliyor.
Aft Nasıl Geçer?
Ağız hijyenine dikkat edin
Düzenli diş ipi kullanın
SLS (sodyum lauril sülfat) içermeyen diş macunları tercih edin
Tahriş edici yiyeceklerden uzak durun
Bol su tüketin
Araştırmalar, SLS içermeyen diş macunlarının aft sayısını ve ağrısını azaltabildiğini gösteriyor.
Bitki ağırlıklı ve dengeli beslenen kişilerde aftın daha az tekrar ettiği belirtiliyor. Probiyotiklerin iyileşmeye katkı sağlayabileceğine dair bulgular olsa da bu konuda daha fazla bilimsel çalışmaya ihtiyaç duyuluyor.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulması öneriliyor:
Yara 1 santimetreden büyükse
2 haftadan uzun sürüyorsa
Ateş, karın ağrısı veya eklem ağrısı eşlik ediyorsa
Sık sık tekrarlıyorsa
Bu durumlarda altta yatan vitamin eksikliği veya başka bir sağlık sorunu olup olmadığını anlamak için kan testi yapılması gerekebilir.
